0v3.0 947 Text
SM-06_hotarye
SM-06_hotarye.001
3.366
Тə маачекӱə хӱньсерəə дюрымытəми дебтуˀ.
Тə маачекӱə хӱньсерəə дюрымытəми дебтуˀ.
Tə maatʼəküə hünʼsʼərəə dʼürɨmɨtəmi dʼebtuɁ.
Tə maatʼəküə hünʼsʼərəə dʼürɨmɨtəmi dʼebtuɁ.
Расскажи какую-нибудь старинную быль.
Tell [me] some ancient (true) story.
Tə
maatʼəküə
hünʼsʼərəə
dʼürɨmɨtəmi
dʼebtuɁ.
tə
maa
-tʼə
-küə
hünʼsʼərəə
dʼürɨmɨ
-tə
-mi
dʼebtu
-Ɂ
ну
что
-EMPH1
-то1
.ACC
древний
.ACC
история
-DEST
-NOM.1DU
рассказать
-IMP.2SG.S
well
what
-EMPH1
-CL1
.ACC
ancient
.ACC
story
-DEST
-NOM.1DU
tell
-IMP.2SG.S
tə
maa
-tʼə
-küə
-
hünʼsʼərəə
-
dʼürɨmɨ
-tə
-mi
dʼebtu
-Ɂ
ну
что
-EMPH1
-то1
-[ACC]
древний
-[ACC]
история
-DEST
-NOM.1DU
рассказать
-IMP.2SG.S
well
what
-EMPH1
-CL1
-[ACC]
ancient
-[ACC]
story
-DEST
-NOM.1DU
tell
-IMP.2SG.S
interj
pr
-cl
-cl
-n.case
adj
-n.case
n
-n.affix
-n.case-poss
v
-v.mood
НДSM-06_hotarye.002
7.493
Тə дебтугуӡəм мануə хӱньсерəə Хотəрыə ӈəӡəˀə хоӡыˀмыəдеə.
Тə дебтугуӡəм мануə хӱньсерəə Хотəрыə ӈəӡəˀə хоӡыˀмыəдеə.
Tə dʼebtuguðəm manuə hünʼsʼərəə Hotərɨə ŋəðəɁə hoðɨɁmɨədʼəə.
Tə dʼebtuguðəm manuə hünʼsʼərəə Hotərɨə ŋəðəɁə hoðɨɁmɨədʼəə.
Ну, расскажу, как давно утонул Хотарыэ Шаман.
Well, I'll tell how Hotarye the Shaman drowned long ago.
Tə
dʼebtuguðəm
manuə
hünʼsʼərəə
Hotərɨə
tə
dʼebtu
-gu
-ðəm
manu
-ə
hünʼsʼərəə
hot
-ə
-r
-ɨə
ну
рассказать
-IMP
-IMP.1SG.S
раньше
.ACC
древний
.ACC
нырнуть
-Və
-Vr
-PTPRAES
.GEN
well
tell
-IMP
-IMP.1SG.S
earlier
.ACC
ancient
.ACC
dive
-Və
-Vr
-PTPRAES
.GEN
tə
dʼebtu
-ku
-təm
manu
-
hünʼsʼərəə
-
hot
-ə
-r
-ntuə
-
ну
рассказать
-IMP
-IMP.1SG.S
раньше
-[ACC]
древний
-[ACC]
нырнуть
-Və
-Vr
-PTPRAES
-[GEN]
well
tell
-IMP
-IMP.1SG.S
earlier
-[ACC]
ancient
-[ACC]
dive
-Və
-Vr
-PTPRAES
-[GEN]
interj
v
-v.mood
-v.mood
adv
-n.case
adj
-n.case
v
-n.deriv.v
-deriv.v
-v.nf
-n.case
ŋəðəɁə
hoðɨɁmɨədʼəə.
ŋəð
-əɁə
hoð
-ɨɁmɨə
-dʼəə
шаман
-AUGM
.GEN
нырнуть
-VNPF
-ANT
-ACC
shaman
-AUGM
.GEN
dive
-VNPF
-ANT
-ACC
ŋət
-Ɂa
-
hot
-Ɂmuə
-dʼəə
-
шаман
-AUGM
-[GEN]
нырнуть
-VNPF
-ANT
-ACC
shaman
-AUGM
-[GEN]
dive
-VNPF
-ANT
-ACC
n
-n.deriv
-n.case
v
-v.nmnz
-cl
-n.case
СМSM-06_hotarye.003
12.591
— Əəˀ, дебтуӡəˀ.
— Əəˀ, дебтуӡəˀ.
— ƏəɁ, dʼebtuðəɁ.
— ƏəɁ, dʼebtuðəɁ.
— Да, расскажи.
— Yes, tell [it].
—
ƏəɁ,
dʼebtuðəɁ.
—
əəɁ
dʼebtu
-ðə
-Ɂ
—
да
рассказать
-D1
-IMP.2SG.S
—
yes
tell
-D1
-IMP.2SG.S
—
əəɁ
dʼebtu
-tə
-Ɂ
—
да
рассказать
-D1
-IMP.2SG.S
—
yes
tell
-D1
-IMP.2SG.S
n/a
ptcl
v
-deriv
-v.mood
НДSM-06_hotarye.004
16.972
Хонi хӱə чухə исюə. — Əəˀ.
Хонi хӱə чухə исюə. — Əəˀ.
Honi hüə tʼühə isʼüə. — ƏəɁ.
Honi hüə tʼühə isʼüə. — ƏəɁ.
Был голодный год. — Да
It was a lean year.
Honi
hüə
tʼühə
isʼüə.
—
ƏəɁ.
honi
hüə
tʼühə
i
-sʼüə
—
əəɁ
голод
.GEN
год
.GEN
пора
быть
-PRAET
.3SG.S
—
да
hunger
.GEN
year
.GEN
time
be
-PRAET
.3SG.S
—
yes
honi
-
hüə
-
tʼühə
ij
-suə
-∅
—
əəɁ
голод
-[GEN]
год
-[GEN]
пора
быть
-PRAET
-[3SG.S]
—
да
hunger
-[GEN]
year
-[GEN]
time
be
-PRAET
-[3SG.S]
—
yes
n
-n.case
n
-n.case
advn
v
-v.tense
-v.pn
n/a
ptcl
SM-06_hotarye.005
20.114
Тəтi хонi хӱəтəны маагəльчеˀ дяӈгуйчуˀ басуӡакəльчеˀ маагəльчеˀ дяӈку, курəдикəльче басуӡа дяӈку. — Əиˀ.
Тəтi хонi хӱəтəны маагəльчеˀ дяӈгуйчуˀ басуӡакəльчеˀ маагəльчеˀ дяӈку, курəдикəльче басуӡа дяӈку. — Əиˀ.
Təti honi hüətənɨ maagəlʼtʼəɁ dʼaŋgujtʼüɁ basuðakəlʼtʼəɁ maagəlʼtʼəɁ dʼaŋku, kurədʼikəlʼtʼə basuða dʼaŋku. — ƏiɁ.
Təti honi hüətənɨ maagəlʼtʼəɁ dʼaŋgujtʼüɁ basuðakəlʼtʼəɁ maagəlʼtʼəɁ dʼaŋku, kurədʼikəlʼtʼə basuða dʼaŋku. — ƏiɁ.
В тот голодный год не было никакой добычи по охоте, никакой добычи ни по какому виду. — Ну и ну.
In that lean year there was no prey, no kind of prey.
Təti
honi
hüətənɨ
maagəlʼtʼəɁ
dʼaŋgujtʼüɁ
basuðakəlʼtʼəɁ
təti
honi
hüə
-tənɨ
maa
-gəlʼtʼə
-Ɂ
dʼaŋguj
-tʼü
-Ɂ
basu
-ða
-kəlʼtʼə
-Ɂ
тот
голод
.GEN
год
-LOC
что
-EMPH2
-NOM.PL
отсутствовать
-PRAES
-3PL.S
охотиться
-D10
-EMPH2
-NOM.PL
that
hunger
.GEN
year
-LOC
what
-EMPH2
-NOM.PL
be.absent
-PRAES
-3PL.S
hunt
-D10
-EMPH2
-NOM.PL
tə
honi
-
hüə
-ntənu
maa
-kəlʼitʼə
-Ɂ
dʼaŋguj
-ntu
-Ɂ
basu
-ta
-kəlʼitʼə
-Ɂ
тот
голод
-[GEN]
год
-LOC
что
-EMPH2
-NOM.PL
отсутствовать
-PRAES
-3PL.S
охотиться
-D10
-EMPH2
-NOM.PL
that
hunger
-[GEN]
year
-LOC
what
-EMPH2
-NOM.PL
be.absent
-PRAES
-3PL.S
hunt
-D10
-EMPH2
-NOM.PL
pr
n
-n.case
n
-n.case
pr
-cl
-n.number
v
-v.tense
-v.pn
v
-deriv
-cl
-n.number
maagəlʼtʼəɁ
dʼaŋku,
kurədʼikəlʼtʼə
basuða
dʼaŋku.
—
maa
-gəlʼtʼə
-Ɂ
dʼaŋku
kurədʼi
-kəlʼtʼə
basu
-ða
dʼaŋku
—
что
-EMPH2
-NOM.PL
нет
.3SG.S
какой
-EMPH2
.NOM
охотиться
-D10
.NOM
нет
.3SG.S
—
what
-EMPH2
-NOM.PL
there.is.not
.3SG.S
what
-EMPH2
.NOM
hunt
-D10
.NOM
there.is.not
.3SG.S
—
maa
-kəlʼitʼə
-Ɂ
dʼaŋku
-∅
kurədʼi
-kəlʼitʼə
-∅
basu
-ta
-∅
dʼaŋku
-∅
—
что
-EMPH2
-NOM.PL
нет
-[3SG.S]
какой
-EMPH2
-[NOM]
охотиться
-D10
-[NOM]
нет
-[3SG.S]
—
what
-EMPH2
-NOM.PL
there.is.not
-[3SG.S]
what
-EMPH2
-[NOM]
hunt
-D10
-[NOM]
there.is.not
-[3SG.S]
—
pr
-cl
-n.number
vn
-v.pn
pr
-cl
-n.case
v
-deriv
-n.case
vn
-v.pn
n/a
ƏiɁ.
əiɁ
ой
oh
əiɁ
ой
oh
interj
Вместо первого dʼaŋku должно быть множественное число dʼaŋguɁ, как и было исправлено рассказчицей при расшифровке.
SM-06_hotarye.006
28.980
Колиаˀкукəльче дяӈку, кəхиаˀкукəльче дяӈку.
Колиаˀкукəльче дяӈку, кəхиаˀкукəльче дяӈку.
Kolʼi͡aɁkukəlʼtʼə dʼaŋku, kəhi͡aɁkukəlʼtʼə dʼaŋku.
Kolʼi͡aɁkukəlʼtʼə dʼaŋku, kəhi͡aɁkukəlʼtʼə dʼaŋku.
Ни рыбки, ни куропаточки.
No even a small fish, no ptarmigan.
Kolʼi͡aɁkukəlʼtʼə
dʼaŋku,
kəhi͡aɁkukəlʼtʼə
dʼaŋku.
kolʼi͡a
-Ɂku
-kəlʼtʼə
dʼaŋku
kəhi͡a
-Ɂku
-kəlʼtʼə
dʼaŋku
рыба
-DIM
-EMPH2
.NOM
нет
.3SG.S
куропатка
-DIM
-EMPH2
.NOM
нет
.3SG.S
fish
-DIM
-EMPH2
.NOM
there.is.not
.3SG.S
partridge
-DIM
-EMPH2
.NOM
there.is.not
.3SG.S
kolɨ
-Ɂku
-kəlʼitʼə
-∅
dʼaŋku
-∅
kəhɨ
-Ɂku
-kəlʼitʼə
-∅
dʼaŋku
-∅
рыба
-DIM
-EMPH2
-[NOM]
нет
-[3SG.S]
куропатка
-DIM
-EMPH2
-[NOM]
нет
-[3SG.S]
fish
-DIM
-EMPH2
-[NOM]
there.is.not
-[3SG.S]
partridge
-DIM
-EMPH2
-[NOM]
there.is.not
-[3SG.S]
n
-n.deriv
-cl
-n.case
vn
-v.pn
n
-n.deriv
-cl
-n.case
vn
-v.pn
SM-06_hotarye.007
31.905
Тəтiрə Хотəрыə мунунту: Мəнə матаˀхуанса коныгуӡəм əмəнiə туркутə хокунə. — Оу, комəнсəй.
Тəтiрə Хотəрыə мунунту: Мəнə матаˀхуанса коныгуӡəм əмəнiə туркутə хокунə. — Оу, комəнсəй.
Tətirə Hotərɨə mununtu: Mənə mataɁhu͡ansa konɨguðəm əməniə turkutə hokunə. — Ou, komənsəj.
Tətirə Hotərɨə mununtu: Mənə mataɁhu͡ansa konɨguðəm əməniə turkutə hokunə. — Ou, komənsəj.
Х. сказал: Я пойду просить какую-нибудь добычу, в это озеро я окунусь.
Hotarye said: "I'll go to ask for some catch, I'll dive in that lake.
Tətirə
Hotərɨə
mununtu:
Mənə
mataɁhu͡ansa
konɨguðəm
təti
-rə
Hotərɨə
munu
-ntu
mənə
mata
-Ɂhu͡an
-sa
konɨ
-gu
-ðəm
тот
-NOM.2SG
Хотарыэ
.NOM
говорить
-PRAES
.3SG.S
я
просить
-INTENT
-INF
пойти
-IMP
-IMP.1SG.S
that
-NOM.2SG
Hotarye
.NOM
say
-PRAES
.3SG.S
I
beg
-INTENT
-INF
go
-IMP
-IMP.1SG.S
tə
-rə
Hotərɨə
-∅
munu
-ntu
-∅
mənə
mata
-Ɂhan
-sa
konɨ
-ku
-təm
тот
-NOM.2SG
Хотарыэ
-[NOM]
говорить
-PRAES
-[3SG.S]
я
просить
-INTENT
-INF
пойти
-IMP
-IMP.1SG.S
that
-NOM.2SG
Hotarye
-[NOM]
say
-PRAES
-[3SG.S]
I
beg
-INTENT
-INF
go
-IMP
-IMP.1SG.S
pr
-n.case-poss
propr
-n.case
v
-v.tense
-v.pn
pr
v
-v.deriv
-v.inf
v
-v.mood
-v.mood
əməniə
turkutə
hokunə.
—
Ou,
komənsəj.
əmə
-ni
-ə
turku
-tə
ho
-ku
-nə
—
ou
komənsəj
этот
-LOCPRON
-ADJ
.GEN
озеро
-LAT
нырнуть
-IMP
-1SG.R
—
Excl
о
this
-LOCPRON
-ADJ
.GEN
lake
-LAT
dive
-IMP
-1SG.R
—
Excl
oh
əmə
-ni
-ə
-
turku
-ntə
hot
-ku
-nə
—
ou
komənsəj
этот
-LOCPRON
-ADJ
-[GEN]
озеро
-LAT
нырнуть
-IMP
-1SG.R
—
Excl
о
this
-LOCPRON
-ADJ
-[GEN]
lake
-LAT
dive
-IMP
-1SG.R
—
Excl
oh
pr
-pr.case
-n.deriv.adj
-n.case
n
-n.case
v
-v.mood
-v.pn
n/a
interj
interj
SM-06_hotarye.008
41.183
Тəтiрə тахариабиˀ конаˀа тəндə турку дя тəндə дёӈгу кунсымəны хокəлиˀиӡə тəтi ӈəӡырбыˀыа [— Оуˀ] — Сыраˀаиˀ ӈəˀ. — Əə.
Тəтiрə тахариабиˀ конаˀа тəндə турку дя тəндə дёӈгу кунсымəны хокəлиˀиӡə тəтi ӈəӡырбыˀыа [— Оуˀ] — Сыраˀаиˀ ӈəˀ. — Əə.
Tətirə tahari͡abiɁ konaɁa təndə turku dʼa təndə dʼoŋgu kunsɨmənɨ hokəlʼiɁiðə təti ŋəðɨrbɨɁɨ͡a [— OuɁ] — SɨraɁaiɁ ŋəɁ. — Əə.
Tətirə tahari͡abiɁ konaɁa təndə turku dʼa təndə dʼoŋgu kunsɨmənɨ hokəlʼiɁiðə təti ŋəðɨrbɨɁɨ͡a [— OuɁ] — SɨraɁaiɁ ŋəɁ. — Əə.
Пошел на озеро и окунулся в лунку в это озеро, шаман рода Сыраˀа.
He went to the lake and dived in a ice-hole, a shaman from the clan Syra'a.
Tətirə
tahari͡abiɁ
konaɁa
təndə
turku
dʼa
təndə
dʼoŋgu
kunsɨmənɨ
təti
-rə
tahari͡abiɁ
kona
-Ɂa
təndə
turku
dʼa
təndə
dʼoŋgu
kunsɨ
-mənɨ
тот
-NOM.2SG
сейчас
пойти
-PF
.3SG.S
тот
.GEN
озеро
.GEN
ALL
тот
.GEN
прорубь
.GEN
внутри
-PROL
that
-NOM.2SG
now
go
-PF
.3SG.S
that
.GEN
lake
.GEN
ALL
that
.GEN
ice.hole
.GEN
inside
-PROL
tə
-rə
tahari͡abiɁ
konɨ
-Ɂə
-∅
tə
-
turku
-
dʼa
tə
-
dʼoŋku
-
kunsɨ
-mənu
тот
-NOM.2SG
сейчас
пойти
-PF
-[3SG.S]
тот
-[GEN]
озеро
-[GEN]
ALL
тот
-[GEN]
прорубь
-[GEN]
внутри
-PROL
that
-NOM.2SG
now
go
-PF
-[3SG.S]
that
-[GEN]
lake
-[GEN]
ALL
that
-[GEN]
ice.hole
-[GEN]
inside
-PROL
pr
-n.case-poss
adv
v
-v.tense
-v.pn
pr
-n.case
n
-n.case
pp
pr
-n.case
n
-n.case
pp
-n.case
hokəlʼiɁiðə
təti
ŋəðɨrbɨɁɨ͡a
[—
OuɁ]
—
SɨraɁaiɁ
ho
-kə
-lʼi
-Ɂi
-ðə
təti
ŋəð
-ɨrbɨɁɨ͡a
—
ouɁ
—
sɨr
-aɁa
-iɁ
нырнуть
-ITER
-INCH
-PF
-3SG.R
тот
.NOM
шаман
-AUGM2
.NOM
—
Excl
—
лед
-AUGM
-GEN.PL
dive
-ITER
-INCH
-PF
-3SG.R
that
.NOM
shaman
-AUGM2
.NOM
—
Excl
—
ice
-AUGM
-GEN.PL
hot
-kə
-lə
-Ɂə
-tə
tə
-∅
ŋət
-rbaɁa
-∅
—
ou
—
sɨr
-Ɂa
-Ɂ
нырнуть
-ITER
-INCH
-PF
-3SG.R
тот
-[NOM]
шаман
-AUGM2
-[NOM]
—
Excl
—
лед
-AUGM
-GEN.PL
dive
-ITER
-INCH
-PF
-3SG.R
that
-[NOM]
shaman
-AUGM2
-[NOM]
—
Excl
—
ice
-AUGM
-GEN.PL
v
-v.deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
pr
-n.case
n
-n.deriv
-n.case
n/a
interj
n/a
n
-n.deriv
-n.case
ŋəɁ.
—
Əə.
ŋəɁ
—
əə
шаман
.NOM
—
да
shaman
.NOM
—
yes
ŋət
-∅
—
əəɁ
шаман
-[NOM]
—
да
shaman
-[NOM]
—
yes
n
-n.case
n/a
ptcl
По соображениям семантики сомнительна трактовка -kə- в hokəlʼiɁiðə как итератива.
SM-06_hotarye.009
50.669
Тə тахариабиˀ тəны бӱӱтəбӱˀəту мунунту тəндiˀ ӈанаˀсануту дя:
Тə тахариабиˀ тəны бӱӱтəбӱˀəту мунунту тəндiˀ ӈанаˀсануту дя:
Tə tahari͡abiɁ tənɨ büütəbüɁətu mununtu təndiɁ ŋanaɁsanutu dʼa:
Tə tahari͡abiɁ tənɨ büütəbüɁətu mununtu təndiɁ ŋanaɁsanutu dʼa:
Когда собирался идти на озеро, своим людям сказал:
When he was about to go to the lake, he said to his people:
Tə
tahari͡abiɁ
tənɨ
büütəbüɁətu
mununtu
təndiɁ
tə
tahari͡abiɁ
tənɨ
büü
-tə
-büɁə
-tu
munu
-ntu
təndi
-Ɂ
ну
сейчас
там
.LATADV
уйти
-LAT
-VNTEMP2
-3SG
говорить
-PRAES
.3SG.S
тот
-GEN.PL
well
now
there
.LATADV
go.away
-LAT
-VNTEMP2
-3SG
say
-PRAES
.3SG.S
that
-GEN.PL
tə
tahari͡abiɁ
tənɨ
-
biu
-ntə
-hüɁə
-ntu
munu
-ntu
-∅
tə
-Ɂ
ну
сейчас
там
-[LATADV]
уйти
-LAT
-VNTEMP2
-3SG
говорить
-PRAES
-[3SG.S]
тот
-GEN.PL
well
now
there
-[LATADV]
go.away
-LAT
-VNTEMP2
-3SG
say
-PRAES
-[3SG.S]
that
-GEN.PL
interj
adv
pr
-adv.case
v
-n.case
-v.nmnz
-n.poss
v
-v.tense
-v.pn
pr
-n.case
ŋanaɁsanutu
dʼa:
ŋanaɁsan
-utu
dʼa
человек
-GEN.PL.3SG
ALL
man
-GEN.PL.3SG
ALL
ŋanaɁsaⁿ
-tu
dʼa
человек
-GEN.PL.3SG
ALL
man
-GEN.PL.3SG
ALL
n
-n.case-poss
pp
SM-06_hotarye.010
55.675
Тəə чухəны ману камбамхӱˀə чухəны мəнə /// сəбуˀкуəруˀ.
Тəə чухəны ману камбамхӱˀə чухəны мəнə сəбуˀкуəруˀ.
Təə tʼühənɨ manu kambamhüɁə tʼühənɨ mənə səbuɁkuəruɁ.
Təə tʼühənɨ manu kambamhüɁə tʼühənɨ mənə /// səbuɁkuəruɁ.
"К весне меня вытащите".
"When the spring comes, take me out".
Təə
tʼühənɨ
manu
kambamhüɁə
tʼühənɨ
mənə
///
səbuɁkuəruɁ.
təə
tʼühə
-nɨ
manu
kamba
-m
-hüɁə
tʼühə
-nɨ
mənə
///
səbuɁ
-kuə
-ruɁ
тот
.GEN
пора
-LOCADV
раньше
весна
-Vm
-VNTEMP2
.GEN
пора
-LOCADV
я
///
вытащить
-IMPFUT
-2PL.S/O
that
.GEN
time
-LOCADV
earlier
spring
-Vm
-VNTEMP2
.GEN
time
-LOCADV
I
///
pull.out
-IMPFUT
-2PL.S/O
tə
-
tʼühə
-nu
manu
kaŋha
-m
-hüɁə
-
tʼühə
-nu
mənə
///
səhuɁ
-kuə
-ruɁ
тот
-[GEN]
пора
-LOCADV
раньше
весна
-Vm
-VNTEMP2
-[GEN]
пора
-LOCADV
я
///
вытащить
-IMPFUT
-2PL.S/O
that
-[GEN]
time
-LOCADV
earlier
spring
-Vm
-VNTEMP2
-[GEN]
time
-LOCADV
I
///
pull.out
-IMPFUT
-2PL.S/O
pr
-n.case
advn
-adv.case
adv
n
-deriv.v
-v.nmnz
-n.case
advn
-adv.caspr
ll
v
-v.mood
-v.pn
SM-06_hotarye.011
59.419
[Тəтiрə бынынтəны быныӡырыбыӡə?] — Быныӡыриˀиӡə. — [Əəˀ, быныӡыриˀиӡə.]
[Тəтiрə бынынтəны быныӡырыбыӡə?] — Быныӡыриˀиӡə. — [Əəˀ, быныӡыриˀиӡə.]
[Tətirə bɨnɨntənɨ bɨnɨðɨrɨbɨðə?] — BɨnɨðɨriɁiðə. — [ƏəɁ, bɨnɨðɨriɁiðə.]
[Tətirə bɨnɨntənɨ bɨnɨðɨrɨbɨðə?] — BɨnɨðɨriɁiðə. — [ƏəɁ, bɨnɨðɨriɁiðə.]
— Веревкой его обвязали? - Обвязали. - Да, обвязали.
— Have they tied him up with a rope? — [They] tied [him] up. — Yes, tied up.
[Tətirə
bɨnɨntənɨ
bɨnɨðɨrɨbɨðə?]
—
BɨnɨðɨriɁiðə.
—
təti
-rə
bɨnɨ
-ntənɨ
bɨnɨ
-ðɨ
-rɨ
-bɨ
-ðə
—
bɨnɨ
-ðɨ
-ri
-Ɂi
-ðə
—
тот
-NOM.2SG
веревка
-LOC
веревка
-TR
-PASS
-INTERRPRAET
-3SG.R
—
веревка
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
—
that
-NOM.2SG
rope
-LOC
rope
-TR
-PASS
-INTERRPRAET
-3SG.R
—
rope
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
—
tə
-rə
bɨnɨ
-ntənu
bɨnɨ
-tu
-ru
-hu
-tə
—
bɨnɨ
-tu
-ru
-Ɂə
-tə
—
тот
-NOM.2SG
веревка
-LOC
веревка
-TR
-PASS
-INTERRPRAET
-3SG.R
—
веревка
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
—
that
-NOM.2SG
rope
-LOC
rope
-TR
-PASS
-INTERRPRAET
-3SG.R
—
rope
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
—
pr
-n.case-poss
n
-n.case
n
-v.deriv
-v.deriv
-v.mood
-v.pn
n/a
n
-v.deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
n/a
[ƏəɁ,
bɨnɨðɨriɁiðə.]
əəɁ
bɨnɨ
-ðɨ
-ri
-Ɂi
-ðə
да
веревка
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
yes
rope
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
əəɁ
bɨnɨ
-tu
-ru
-Ɂə
-tə
да
веревка
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
yes
rope
-TR
-PASS
-PF
-3SG.R
ptcl
n
-v.deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.012
63.297
Тəнiˀиа тахариаиˀ дёӈгу кунсымəны мӱтəмəраˀиӡə. — Əə.
Тəнiˀиа тахариаиˀ дёӈгу кунсымəны мӱтəмəраˀиӡə. — Əə.
TəniɁi͡a tahari͡aiɁ dʼoŋgu kunsɨmənɨ mütəməraɁiðə. — Əə.
TəniɁi͡a tahari͡aiɁ dʼoŋgu kunsɨmənɨ mütəməraɁiðə. — Əə.
И спустили (отправили) через лунку.
And they sent him in the ice-hole.
TəniɁi͡a
tahari͡aiɁ
dʼoŋgu
kunsɨmənɨ
mütəməraɁiðə.
—
ƏəɁ.
təniɁi͡a
tahari͡aiɁ
dʼoŋgu
kunsɨ
-mənɨ
mütəmə
-ra
-Ɂi
-ðə
—
əəɁ
так
теперь
прорубь
.GEN
внутри
-PROL
поместить
-PASS
-PF
-3SG.R
—
да
so
now
ice.hole
.GEN
inside
-PROL
put
-PASS
-PF
-3SG.R
—
yes
təniɁi͡a
tahari͡aiɁ
dʼoŋku
-
kunsɨ
-mənu
mütəmə
-ru
-Ɂə
-tə
—
əəɁ
так
теперь
прорубь
-[GEN]
внутри
-PROL
поместить
-PASS
-PF
-3SG.R
—
да
so
now
ice.hole
-[GEN]
inside
-PROL
put
-PASS
-PF
-3SG.R
—
yes
adv
adv
n
-n.case
pp
-n.case
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
punct
ptcl
SM-06_hotarye.013
66.197
Тəтiрə бəньде хоймару бəимəны тəнiнi тахариаиˀ хӱчату тəндə анiкаˀа туркаˀа кунсыны.
Тəтiрə бəньде хоймару бəимəны тəнiнi тахариаиˀ хӱчату тəндə анiкаˀа туркаˀа кунсыны.
Tətirə bənʼdʼə hojmaru bəimənɨ tənini tahari͡aiɁ hütʼatu təndə anikaɁa turkaɁa kunsɨnɨ.
Tətirə bənʼdʼə hojmaru bəimənɨ tənini tahari͡aiɁ hütʼatu təndə anikaɁa turkaɁa kunsɨnɨ.
Всю полярную ночь находится он в глубине этого озера.
During all the polar night he was in this big lake.
Tətirə
bənʼdʼə
hojmaru
bəimənɨ
tənini
tahari͡aiɁ
təti
-rə
bənʼdʼə
hojmaru
bəi
-mənɨ
tə
-ni
-ni
tahari͡aiɁ
тот
-NOM.2SG
весь
.GEN
полярная.ночь
.GEN
срок
-PROL
тот
-LOCPRON
-LOCADV
теперь
that
-NOM.2SG
all
.GEN
polar.night
.GEN
period
-PROL
that
-LOCPRON
-LOCADV
now
tə
-rə
bənsə
-
hojmaru
-
bəi
-mənu
tə
-ni
-nu
tahari͡aiɁ
тот
-NOM.2SG
весь
-[GEN]
полярная.ночь
-[GEN]
срок
-PROL
тот
-LOCPRON
-LOCADV
теперь
that
-NOM.2SG
all
-[GEN]
polar.night
-[GEN]
period
-PROL
that
-LOCPRON
-LOCADV
now
pr
-n.case-poss
adj
-n.case
n
-n.case
advn
-n.case
pr
-pr.case
-adv.case
adv
hütʼatu
təndə
anikaɁa
turkaɁa
kunsɨnɨ.
hütʼa
-tu
təndə
anikaɁa
turka
-Ɂa
kunsɨ
-nɨ
поместить
.Vc
-PRAES
.3SG.S
.GEN
большой
.GEN
озеро
-AUGM
.GEN
внутри
-LOCADV
put
.Vc
-PRAES
.3SG.S
that
.GEN
big
.GEN
lake
-AUGM
.GEN
inside
-LOCADV
hütʼü
-
-ntu
-∅
tə
-
anikaɁa
-
turku
-Ɂa
-
kunsɨ
-nu
поместить
-[Vc]
-PRAES
-[3SG.S]
-[GEN]
большой
-[GEN]
озеро
-AUGM
-[GEN]
внутри
-LOCADV
put
-[Vc]
-PRAES
-[3SG.S]
that
-[GEN]
big
-[GEN]
lake
-AUGM
-[GEN]
inside
-LOCADV
v
-deriv
-v.tense
-v.pn
pr
-n.case
adj
-n.case
n
-n.deriv
-n.case
pp
-adv.case
SM-06_hotarye.014
70.588
— Оу, хиˀəмə найбумəу.
— Оу, хиˀəмə найбумəу.
— Ou, hiɁəmə najbuməu.
— Ou, hiɁəmə najbuməu.
— Оу, как долго.
— Oh, so long!
—
Ou,
hiɁəmə
najbuməu.
—
ou
hiɁəmə
najbu
-mə
-u
—
Excl
INTERJ
долго
-1SG.O
-EXCL
—
Excl
INTERJ
long
-1SG.O
-EXCL
—
ou
hiɁəmə
najbu
-mə
-əu
—
Excl
INTERJ
долго
-1SG.O
-EXCL
—
Excl
INTERJ
long
-1SG.O
-EXCL
n/a
interj
interj
adv
-v.pn
-cl
SM-06_hotarye.015
72.283
Тахариаа мунунту: /// Кəмбамхӱˀə чухəны мəнə сəбуˀкуəруˀ.
Тахариаа мунунту: Кəмбамхӱˀə чухəны мəнə сəбуˀкуəруˀ.
Tahari͡aa mununtu: KəmbamhüɁə tʼühənɨ mənə səbuɁkuəruɁ.
Tahari͡aa mununtu: /// KəmbamhüɁə tʼühənɨ mənə səbuɁkuəruɁ.
Говорит: Весной наснете меня вытаскивать.
He says: "In spring take me out".
Tahari͡aa
mununtu:
///
KambamhüɁə
tʼühənɨ
mənə
səbuɁkuəruɁ.
tahari͡aa
munu
-ntu
///
kamba
-m
-hüɁə
tʼühə
-nɨ
mənə
səbuɁ
-kuə
-ruɁ
теперь
говорить
-PRAES
.3SG.S
///
весна
-Vm
-VNTEMP2
.GEN
пора
-LOCADV
я
вытащить
-IMPFUT
-2PL.S/O
now
say
-PRAES
.3SG.S
///
spring
-Vm
-VNTEMP2
.GEN
time
-LOCADV
I
pull.out
-IMPFUT
-2PL.S/O
tahari͡aa
munu
-ntu
-∅
///
kaŋha
-m
-hüɁə
-
tʼühə
-nu
mənə
səhuɁ
-kuə
-ruɁ
теперь
говорить
-PRAES
-[3SG.S]
///
весна
-Vm
-VNTEMP2
-[GEN]
пора
-LOCADV
я
вытащить
-IMPFUT
-2PL.S/O
now
say
-PRAES
-[3SG.S]
///
spring
-Vm
-VNTEMP2
-[GEN]
time
-LOCADV
I
pull.out
-IMPFUT
-2PL.S/O
adv
v
-v.tense
-v.pn
ll
n
-deriv.v
-v.nmnz
-n.case
advn
-adv.case
pr
v
-v.mood
-v.pn
SM-06_hotarye.016
78.150
Тə, каӈхуамуˀə əку куулюкӱəну. — Ӈуəлы əхы.
Тə, каӈхуамуˀə əку куулюкӱəну. — Ӈуəлы əхы.
Tə, kaŋhu͡amuɁə əku kuulʼüküənu. — Ŋuəlɨ əhɨ.
Tə, kaŋhu͡amuɁə əku kuulʼüküənu. — Ŋuəlɨ əhɨ.
Ну, когда настала весна, наверное.
There was a somewhat silly young man.
Tə,
kaŋhu͡amuɁə
əku
kuulʼüküənu.
—
Ŋuəlɨ
əhɨ.
tə
kaŋhu͡a
-m
-uɁə
əku
kuu
-lʼükü
-ə
-nu
—
ŋuəlɨ
əhɨ
ну
весна
-Vm
-PF
.3SG.S
наверное
некоторый
-ADJ5
-ADJ
-LOCADV
—
конечно
разве
well
spring
-Vm
-PF
.3SG.S
probably
some
-ADJ5
-ADJ
-LOCADV
—
certainly
perhaps
tə
kaŋha
-m
-Ɂə
-∅
əku
kuə
-lʼiku
-ə
-nu
—
ŋuəlɨ
əhɨ
ну
весна
-Vm
-PF
-[3SG.S]
наверное
некоторый
-ADJ5
-ADJ
-LOCADV
—
конечно
разве
well
spring
-Vm
-PF
-[3SG.S]
probably
some
-ADJ5
-ADJ
-LOCADV
—
certainly
perhaps
interj
n
-deriv.v
-v.tense
-v.pn
vadv
adj
-n.deriv.adj
-n.deriv.adj
-adv.case
n/a
adv
vadv
SM-06_hotarye.017
82.587
Тəтiрə мааӈуна касаˀ сəəнамунтуə тыбыйкиа тəисюə. — Тə?
Тəтiрə мааӈуна касаˀ сəəнамунтуə тыбыйкиа тəисюə. — Тə?
Tətirə maaŋuna kasaɁ səənamuntuə tɨbɨjki͡a təisʼüə. — Tə?
Tətirə maaŋuna kasaɁ səənamuntuə tɨbɨjki͡a təisʼüə. — Tə?
Был там чуть придурковатый юноша.
There was a somewhat silly young man.
Tətirə
maaŋuna
kasaɁ
səənamuntuə
tɨbɨjki͡a
təisʼüə.
—
Tə
təti
-rə
maaŋuna
kasaɁ
səəna
-mun
-tuə
tɨbɨjki͡a
təi
-sʼüə
—
tə
тот
-2SG.O
что.такое.D
чуть
глупый
-D11
-PTPRAES
.NOM
подросток
.NOM
иметься
-PRAET
.3SG.S
—
ну
that
-2SG.O
what.for
slightly
silly
-D11
-PTPRAES
.NOM
youth
.NOM
be.available
-PRAET
.3SG.S
—
well
tə
-rə
maaŋuna
kasaɁ
səənə
-mun
-ntuə
-∅
tɨbɨjki͡a
-∅
təij
-suə
-∅
—
tə
тот
-2SG.O
что.такое.D
чуть
глупый
-D11
-PTPRAES
-[NOM]
подросток
-[NOM]
иметься
-PRAET
-[3SG.S]
—
ну
that
-2SG.O
what.for
slightly
silly
-D11
-PTPRAES
-[NOM]
youth
-[NOM]
be.available
-PRAET
-[3SG.S]
—
well
pr
-v.pn
n
adv
adj
-deriv
-v.nf
-n.case
n
-n.case
v
-v.tense
-v.pn
n/a
interj
SM-06_hotarye.018
87.672
Тəтi тыбыйкиа тахариаа мунунту: Мəнə сəбуˀкумə.
Тəтi тыбыйкиа тахариаа мунунту: Мəнə сəбуˀкумə.
Təti tɨbɨjki͡a tahari͡aa mununtu: Mənə səbuɁkumə.
Təti tɨbɨjki͡a tahari͡aa mununtu: Mənə səbuɁkumə.
Это пацан говорит: Дай-ка я его вытащу.
This boy says: "Let me take him out".
Təti
tɨbɨjki͡a
tahari͡aa
mununtu:
Mənə
səbuɁkumə.
təti
tɨbɨjki͡a
tahari͡aa
munu
-ntu
mənə
səbuɁ
-ku
-mə
тот
.NOM
подросток
.NOM
теперь
говорить
-PRAES
.3SG.S
я
вытащить
-IMP
-1SG.O
that
.NOM
youth
.NOM
now
say
-PRAES
.3SG.S
I
pull.out
-IMP
-1SG.O
tə
-∅
tɨbɨjki͡a
-∅
tahari͡aa
munu
-ntu
-∅
mənə
səhuɁ
-ku
-mə
тот
-[NOM]
подросток
-[NOM]
теперь
говорить
-PRAES
-[3SG.S]
я
вытащить
-IMP
-1SG.O
that
-[NOM]
youth
-[NOM]
now
say
-PRAES
-[3SG.S]
I
pull.out
-IMP
-1SG.O
pr
-n.case
n
-n.case
adv
v
-v.tense
-v.pn
pr
v
-v.mood
-v.pn
SM-06_hotarye.019
90.832
— Тəтiрə ниӈыӡə хуалууˀ мууси ися?
— Тəтiрə ниӈыӡə хуалууˀ мууси ися?
— Tətirə nʼiŋɨðə hu͡aluuɁ muusi isʼa?
— Tətirə nʼiŋɨðə hu͡aluuɁ muusi isʼa?
— Его не поставили сторожить?
— Wasn't he [the boy] appointed to guard [the shaman]?
—
Tətirə
nʼiŋɨðə
hu͡aluuɁ
muusi
isʼa?
—
təti
-rə
nʼi
-ŋɨ
-ðə
hu͡a
-lu
-u
-Ɂ
muu
si
i
-sʼa
—
тот
-NOM.2SG
NEG
-INTERR
-3SG.R
класть
-PASS
-EXCL
-CN
сторожить
-NSUBJ
.NOM
быть
-INF
—
that
-NOM.2SG
NEG
-INTERR
-3SG.R
put
-PASS
-EXCL
-CN
guard
-NSUBJ
.NOM
be
-INF
—
tə
-rə
nʼi
-ŋu
-tə
hu͡an
-ru
-əu
-Ɂ
muu
-Ɂsi
-∅
ij
-sa
—
тот
-NOM.2SG
NEG
-INTERR
-3SG.R
класть
-PASS
-EXCL
-CN
сторожить
-NSUBJ
-[NOM]
быть
-INF
—
that
-NOM.2SG
NEG
-INTERR
-3SG.R
put
-PASS
-EXCL
-CN
guard
-NSUBJ
-[NOM]
be
-INF
n/a
pr
-n.case-poss
v
-v.mood
-v.pn
v
-v.deriv
-cl
-v.cn
v
-v.deriv.n
-n.case
v
-v.inf
SM-06_hotarye.020
93.135
/// Кай тəндə /ӈанаˀса/ Хотəрыə мууси ися.
Кай тəндə Хотəрыə мууси ися.
Kaj təndə Hotərɨə muusʼi isʼa.
/// Kaj təndə /ŋanaɁsa/ Hotərɨə muusʼi isʼa.
А, для этого шамана сторожем.
Yes, I forgot, he was a guard for this shaman.
///
Kaj
təndə
/ŋanaɁsa/
Hotərɨə
muusʼi
isʼa.
///
kaj
təndə
ŋanaɁsa
Hotərɨə
muu
sʼi
i
-sʼa
///
да
тот
.GEN
человек
Хотарыэ
.GEN
сторожить
-NSUBJ
.NOM
быть
-INF
///
yes
that
.GEN
man
Hotarye
.GEN
guard
-NSUBJ
.NOM
be
-INF
///
kaj
tə
-
ŋanaɁsaⁿ
Hotərɨə
-
muu
-Ɂsʼi
-∅
ij
-sa
///
да
тот
-[GEN]
человек
Хотарыэ
-[GEN]
сторожить
-NSUBJ
-[NOM]
быть
-INF
///
yes
that
-[GEN]
man
Hotarye
-[GEN]
guard
-NSUBJ
-[NOM]
be
-INF
ll
interj
pr
-n.case
n
propr
-n.case
v
-v.deriv.n
-n.case
v
-v.inf
SM-06_hotarye.021
95.619
— Хииньдя хуалаˀиӡə мууси ися — Тəтi нюə. — Əəˀ. — Тəтi тыбыйкиа. — Əəˀ.
— Хииньдя хуалаˀиӡə мууси ися — Тəтi нюə. — Əəˀ. — Тəтi тыбыйкиа. — Əəˀ.
— Hiinʼdʼa hu͡alaɁiðə muusʼi isʼa — Təti nʼüə. — ƏəɁ. — Təti tɨbɨjki͡a. — ƏəɁ.
— Hiinʼdʼa hu͡alaɁiðə muusʼi isʼa — Təti nʼüə. — ƏəɁ. — Təti tɨbɨjki͡a. — ƏəɁ.
Ночью поставили его сторожем.
In the night he was appointed to guard. — This child. — Yes. — This boy. — Yes.
—
Hiinʼdʼa
hu͡alaɁiðə
muusʼi
isʼa
—
Təti
nʼüə.
—
—
hii
-nʼdʼa
hu͡a
-la
-Ɂi
-ðə
muu
sʼi
i
-sʼa
—
təti
nʼüə
—
—
ночь
-ALL
класть
-PASS
-PF
-3SG.R
сторожить
-NSUBJ
.NOM
быть
-INF
—
тот
.NOM
ребенок
.NOM
—
—
night
-ALL
put
-PASS
-PF
-3SG.R
guard
-NSUBJ
.NOM
be
-INF
—
that
.NOM
child
.NOM
—
—
hii
-dʼa
hu͡an
-ru
-Ɂə
-tə
muu
-Ɂsʼi
-∅
ij
-sa
—
tə
-∅
nʼüə
-∅
—
—
ночь
-ALL
класть
-PASS
-PF
-3SG.R
сторожить
-NSUBJ
-[NOM]
быть
-INF
—
тот
-[NOM]
ребенок
-[NOM]
—
—
night
-ALL
put
-PASS
-PF
-3SG.R
guard
-NSUBJ
-[NOM]
be
-INF
—
that
-[NOM]
child
-[NOM]
—
n/a
n
-n.deriv.adv
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
v
-v.deriv.n
-n.case
v
-v.inf
n/a
pr
-n.case
n
-n.case
n/a
ƏəɁ.
—
Təti
tɨbɨjki͡a.
—
ƏəɁ.
əəɁ
—
təti
tɨbɨjki͡a
—
əəɁ
да
—
тот
.NOM
подросток
.NOM
—
да
yes
—
that
.NOM
youth
.NOM
—
yes
əəɁ
—
tə
-∅
tɨbɨjki͡a
-∅
—
əəɁ
да
—
тот
-[NOM]
подросток
-[NOM]
—
да
yes
—
that
-[NOM]
youth
-[NOM]
—
yes
ptcl
n/a
pr
-n.case
n
-n.case
n/a
ptcl
SM-06_hotarye.022
100.061
Тəгəтəты тахариабиˀ тəтiрə ниӈыӡы сəбуˀтəˀкəˀ.
Тəгəтəты тахариабиˀ тəтiрə ниӈыӡы сəбуˀтəˀкəˀ.
Təgətətɨ tahari͡abiɁ tətirə nʼiŋɨðɨ səbuɁtəɁkəɁ.
Təgətətɨ tahari͡abiɁ tətirə nʼiŋɨðɨ səbuɁtəɁkəɁ.
Потом он стал его вытаскивать.
Then he began to pull him out.
Təgətətɨ
tahari͡abiɁ
tətirə
nʼiŋɨðɨ
səbuɁtəɁkəɁ.
tə
-gətə
-tɨ
tahari͡abiɁ
təti
-rə
nʼi
-ŋɨðɨ
səbuɁ
-tə
-Ɂkə
-Ɂ
тот
-ABL
-3SG
сейчас
тот
-NOM.2SG
NEG
-ли
вытащить
-IMPF
-RES
-CN
that
-ABL
-3SG
now
that
-NOM.2SG
NEG
-INDEF
pull.out
-IMPF
-RES
-CN
tə
-kətə
-ntu
tahari͡abiɁ
tə
-rə
nʼi
-ŋutu
səhuɁ
-ntə
-Ɂkə
-Ɂ
тот
-ABL
-3SG
сейчас
тот
-NOM.2SG
NEG
-ли
вытащить
-IMPF
-RES
-CN
that
-ABL
-3SG
now
that
-NOM.2SG
NEG
-INDEF
pull.out
-IMPF
-RES
-CN
pr
-n.case
-n.poss
adv
pr
-n.case-poss
v
-cl
v
-v.deriv
-v.deriv
-v.cn
SM-06_hotarye.023
105.648
Тəндə ӈəӡəмты сəбутəˀкиˀə? — Ӈəӡəмту сəбутəˀкиˀə, əəˀ.
Тəндə ӈəӡəмты сəбутəˀкиˀə? — Ӈəӡəмту сəбутəˀкиˀə, əəˀ.
Təndə ŋəðəmtɨ səbutəɁkiɁə? — Ŋəðəmtu səbutəɁkiɁə, əəɁ.
Təndə ŋəðəmtɨ səbutəɁkiɁə? — Ŋəðəmtu səbutəɁkiɁə, əəɁ.
— Этого шамана стал вытаскивать? — Шамана стал вытаскивать.
— He began to pull out this shaman? — He began to pull out this shaman, yes.
Təndə
ŋəðəmtɨ
səbutəɁkiɁə?
—
Ŋəðəmtu
təndə
ŋəð
-əmtɨ
səbu
-tə
-Ɂki
-Ɂə
—
ŋəð
-əmtu
тот
.ACC
шаман
-ACC.3SG
вытащить
-IMPF
-RES
-PF
.3SG.S
—
шаман
-ACC.3SG
that
.ACC
shaman
-ACC.3SG
pull.out
-IMPF
-RES
-PF
.3SG.S
—
shaman
-ACC.3SG
tə
-
ŋət
-mtu
səhuɁ
-ntə
-Ɂkə
-Ɂə
-∅
—
ŋət
-mtu
тот
-[ACC]
шаман
-ACC.3SG
вытащить
-IMPF
-RES
-PF
-[3SG.S]
—
шаман
-ACC.3SG
that
-[ACC]
shaman
-ACC.3SG
pull.out
-IMPF
-RES
-PF
-[3SG.S]
—
shaman
-ACC.3SG
pr
-n.case
n
-n.case-poss
v
-v.deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
n/a
n
-n.case-poss
səbutəɁkiɁə.
—
ƏəɁ.
səbu
-tə
-Ɂki
-Ɂə
—
əəɁ
вытащить
-IMPF
-RES
-PF
.3SG.S—
да
pull.out
-IMPF
-RES
-PF
.3SG.S—
yes
səhuɁ
-ntə
-Ɂkə
-Ɂə
-∅
—
əəɁ
вытащить
-IMPF
-RES
-PF
-[3SG.S]—
да
pull.out
-IMPF
-RES
-PF
-[3SG.S]—
yes
v
-v.deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
punct
ptcl
SM-06_hotarye.024
107.483
Тəнiˀиа хӱəтə сəбутəтуӡу, сəбутəтуӡу, сəбутəтуӡу.
Тəнiˀиа хӱəтə сəбутəтуӡу, сəбутəтуӡу, сəбутəтуӡу.
TəniɁi͡a hüətə səbutətuðu, səbutətuðu, səbutətuðu.
TəniɁi͡a hüətə səbutətuðu, səbutətuðu, səbutətuðu.
Все вытаскивает и вытаскивает. (тянет)
He pulls and pulls.
TəniɁi͡a
hüətə
səbutətuðu,
səbutətuðu,
səbutətuðu.
təniɁi͡a
hüə
-tə
səbu
-tə
-tu
-ðu
səbu
-tə
-tu
-ðu
səbu
-tə
-tu
-ðu
так
год
-LAT
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
so
year
-LAT
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
təniɁi͡a
hüə
-ntə
səhuɁ
-ntə
-ntu
-tu
səhuɁ
-ntə
-ntu
-tu
səhuɁ
-ntə
-ntu
-tu
так
год
-LAT
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
вытащить
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
so
year
-LAT
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
pull.out
-IMPF
-PRAES
-3SG.O
adv
n
-n.case
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.025
109.522
Тəтiрə тахариаиˀ курəгӱиˀ ӈамтӱчу ӈəтумыˀəˀ. — Оу, комəнсəй.
Тəтiрə тахариаиˀ курəгӱиˀ ӈамтӱчу ӈəтумыˀəˀ. — Оу, комəнсəй.
Tətirə tahari͡aiɁ kurəgüiɁ ŋamtütʼü ŋətumɨɁəɁ. — Ou, komənsəj.
Tətirə tahari͡aiɁ kurəgüiɁ ŋamtütʼü ŋətumɨɁəɁ. — Ou, komənsəj.
Даже у него рога появились. (на головном уборе; железные)
Oh, the antlers apeeared from the water [Iron antlers on the shaman's helmet].
Tətirə
tahari͡aiɁ
kurəgüiɁ
ŋamtütʼü
ŋətumɨɁəɁ.
—
Ou,
təti
-rə
tahari͡aiɁ
kurəgüi
-Ɂ
ŋamtü
-tʼü
ŋətu
-m
-ɨɁə
-Ɂ
—
ou
тот
-NOM.2SG
теперь
даже
-GEN.PL
рог
-NOM.PL.3SG
увидеть
.Vc
-Vm
-PF
-3PL.S
—
Excl
that
-NOM.2SG
now
even
-GEN.PL
horn
-NOM.PL.3SG
see
.Vc
-Vm
-PF
-3PL.S
—
Excl
tə
-rə
tahari͡aiɁ
kurəgu
-Ɂ
ŋamtə
-tʼü
ŋətə
-
-m
-Ɂə
-Ɂ
—
ou
тот
-NOM.2SG
теперь
даже
-GEN.PL
рог
-NOM.PL.3SG
увидеть
-[Vc]
-Vm
-PF
-3PL.S
—
Excl
that
-NOM.2SG
now
even
-GEN.PL
horn
-NOM.PL.3SG
see
-[Vc]
-Vm
-PF
-3PL.S
—
Excl
pr
-n.case-poss
adv
adv
-n.case
n
-n.case-poss
v
-deriv
-deriv.v
-v.tense
-v.pn
n/a
interj
komənsəj.
komənsəj
о
oh
komənsəj
о
oh
interj
SM-06_hotarye.026
110.753
Ӈамтӱчу ӈəтумыˀəˀ, əндыты ӈойбукуəту ӈамтəˀ. — Əəə.
Ӈамтӱчу ӈəтумыˀəˀ, əндыты ӈойбукуəту ӈамтəˀ. — Əəə.
Ŋamtütʼü ŋətumɨɁəɁ, əndɨtɨ ŋojbukuətu ŋamtəɁ. — Əəə.
Ŋamtütʼü ŋətumɨɁəɁ, əndɨtɨ ŋojbukuətu ŋamtəɁ. — Əəə.
Рога появились, от головного убора.
The antlers appeared, the helmet antlers.
Ŋamtütʼü
ŋətumɨɁəɁ,
əndɨtɨ
ŋojbukuətu
ŋamtü
-tʼü
ŋətu
-m
-ɨɁə
-Ɂ
əndɨ
-tɨ
ŋojbu
-kuə
-tu
рог
-NOM.PL.3SG
увидеть
.Vc
-Vm
-PF
-3PL.S
это.самое
-GEN.3SG
голова
-ADJ6
-GEN.3SG
horn
-NOM.PL.3SG
see
.Vc
-Vm
-PF
-3PL.S
sort.of
-GEN.3SG
head
-ADJ6
-GEN.3SG
ŋamtə
-tʼü
ŋətə
-
-m
-Ɂə
-Ɂ
əntɨ
-ntu
ŋojbu
-kuə
-ntu
рог
-NOM.PL.3SG
увидеть
-[Vc]
-Vm
-PF
-3PL.S
это.самое
-GEN.3SG
голова
-ADJ6
-GEN.3SG
horn
-NOM.PL.3SG
see
-[Vc]
-Vm
-PF
-3PL.S
sort.of
-GEN.3SG
head
-ADJ6
-GEN.3SG
n
-n.case-poss
v
-deriv
-deriv.v
-v.tense
-v.pn
n|v
-n.case-poss
n
-n.deriv.adj
-n.case-poss
ŋamtəɁ.
—
Əəə.
ŋamtə
-Ɂ
—
əəə
рог
-NOM.PL
—
///
horn
-NOM.PL
—
///
ŋamtə
-Ɂ
—
əə
рог
-NOM.PL
—
///
horn
-NOM.PL
—
///
n
-n.number
n/a
hesitation
SM-06_hotarye.027
112.857
Хӱньсерəəдеə мануə хуньсерəиˀ ӈəӡыˀ ӈануə ӈойбукуˀуə. — А, ӈуəлы ӈуəˀ — ӈамтəй хонтыə. —Əəˀ.
Хӱньсерəəдеə мануə хуньсерəиˀ ӈəӡыˀ ӈануə ӈойбукуˀуə. — А, ӈуəлы ӈуəˀ — ӈамтəй хонтыə. — Əəˀ.
Hünʼsʼərəədʼəə manuə hunʼsʼərəiɁ ŋəðɨɁ ŋanuə ŋojbukuɁu͡ə. — A, ŋuəlɨ ŋuəɁ — ŋamtəj hontɨə. — ƏəɁ.
Hünʼsʼərəədʼəə manuə hunʼsʼərəiɁ ŋəðɨɁ ŋanuə ŋojbukuɁu͡ə. — A, ŋuəlɨ ŋuəɁ — ŋamtəj hontɨə. — ƏəɁ.
Старинного шамана головной убор.
The helmet of the ancien shaman.
Hünʼsʼərəədʼəə
manuə
hunʼsʼərəiɁ
ŋəðɨɁ
ŋanuə
hünʼsʼə
-rəə
-dʼəə
manu
-ə
hu
-
*nʼsʼ
-ərə
-iɁ
ŋəð
-ɨɁ
ŋanuə
древний
-D4
-ANT
.GEN
раньше
.GEN
хотеть
-
***
-NOM.2SG
-AND
шаман
-GEN.PL
настоящий
ancient
-D4
-ANT
.GEN
earlier
.GEN
want
-
***
-NOM.2SG
-AND
shaman
-GEN.PL
real
hünʼsʼə
-rəə
-dʼəə
-
manu
-
huj
-
***
-rə
-Ɂ
ŋət
-Ɂ
ŋanuə
древний
-D4
-ANT
-[GEN]
раньше
-[GEN]
хотеть
-
***
-NOM.2SG
-AND
шаман
-GEN.PL
настоящий
ancient
-D4
-ANT
-[GEN]
earlier
-[GEN]
want
-
***
-NOM.2SG
-AND
shaman
-GEN.PL
real
adj
-deriv
-cl
-n.case
adv
-n.case
v
-
***
-n.case-poss
-v.deriv.v
n
-n.case
adj
ŋojbukuɁu͡ə.
—
A,
ŋuəlɨ
ŋuəɁ
—
ŋamtəj
hontɨə.
—
ƏəɁ.
ŋojbu
-ku
-Ɂu͡ə
—
a
ŋuəlɨ
ŋuə
-Ɂ
—
ŋamtə
-j
ho
-ntɨə
—
əəɁ
голова
-ADJ6
-AUGM
.NOM
—
а
конечно
.3SG.S
быть
-CN
—
рог
-ACC.PL
иметь
-PTPRAES
.NOM
—
да
head
-ADJ6
-AUGM
.NOM
—
ah
certainly
.3SG.S
be
-CN
—
horn
-ACC.PL
have
-PTPRAES
.NOM
—
yes
ŋojbu
-kuə
-Ɂa
-∅
—
a
ŋuəlɨ
-∅
ij
-Ɂ
—
ŋamtə
-j
hon
-ntuə
-∅
—
əəɁ
голова
-ADJ6
-AUGM
-[NOM]
—
а
конечно
-[3SG.S]
быть
-CN
—
рог
-ACC.PL
иметь
-PTPRAES
-[NOM]
—
да
head
-ADJ6
-AUGM
-[NOM]
—
ah
certainly
-[3SG.S]
be
-CN
—
horn
-ACC.PL
have
-PTPRAES
-[NOM]
—
yes
n
-n.deriv.adj
-n.deriv
-n.case
n/a
interj
adv
-v.pn
v
-v.cn
n/a
n
-n.case
v
-v.nf
-n.case
n/a
ptcl
SM-06_hotarye.028
116.436
Тəтi нюə тахариаиˀ тəндəй ӈамтəй качемəса мəли хыымыˀə.
Тəтi нюə тахариаиˀ тəндəй ӈамтəй качемəса мəли хыымыˀə.
Təti nʼüə tahari͡aiɁ təndəj ŋamtəj katʼəməsa məlʼi hɨɨmɨɁə.
Təti nʼüə tahari͡aiɁ təndəj ŋamtəj katʼəməsa məlʼi hɨɨmɨɁə.
Этот мальчик, увидев эти рока, очень испугался.
This boy was very frightened when he saw these antlers.
Təti
nʼüə
tahari͡aiɁ
təndəj
ŋamtəj
katʼəməsa
məlʼi
hɨɨmɨɁə.
təti
nʼüə
tahari͡aiɁ
təndə
-j
ŋamtə
-j
katʼəmə
-sa
məlʼi
hɨɨm
-ɨɁə
тот
.NOM
ребенок
.NOM
теперь
тот
-ACC.PL
рог
-ACC.PL
увидеть
-INF
совсем
испугаться
-PF
.3SG.S
that
.NOM
child
.NOM
now
that
-ACC.PL
horn
-ACC.PL
see
-INF
quite
get.afraid
-PF
.3SG.S
tə
-∅
nʼüə
-∅
tahari͡aiɁ
tə
-j
ŋamtə
-j
katʼəmə
-sa
məlʼiɁ
hɨɨm
-Ɂə
-∅
тот
-[NOM]
ребенок
-[NOM]
теперь
тот
-ACC.PL
рог
-ACC.PL
увидеть
-INF
совсем
испугаться
-PF
-[3SG.S]
that
-[NOM]
child
-[NOM]
now
that
-ACC.PL
horn
-ACC.PL
see
-INF
quite
get.afraid
-PF
-[3SG.S]
pr
-n.case
n
-n.case
adv
pr
-n.case
n
-n.case
v
-v.inf
adv
v
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.029
118.851
Хыымсы тахариаиˀ бынымты нельхирмəбтаˀа. — Əə.
Хыымсы тахариаиˀ бынымты нельхирмəбтаˀа. — Əə.
Hɨɨmsɨ tahari͡aiɁ bɨnɨmtɨ nʼelʼhirməbtaɁa. — Əə.
Hɨɨmsɨ tahari͡aiɁ bɨnɨmtɨ nʼelʼhirməbtaɁa. — Əə.
Испугавшись, упустил веревку.
Frightened, he to let the the rope slip.
Hɨɨmsɨ
tahari͡aiɁ
bɨnɨmtɨ
nʼelʼhirməbtaɁa.
—
Əə.
hɨɨm
-sɨ
tahari͡aiɁ
bɨnɨ
-mtɨ
nʼelʼhi
-r
-məbta
-Ɂa
—
əə
испугаться
-INF
теперь
веревка
-ACC.3SG
отпустить
-Vr
-DER
-PF
.3SG.S
—
да
get.afraid
-INF
now
rope
-ACC.3SG
release
-Vr
-Der
-PF
.3SG.S
—
yes
hɨɨm
-sa
tahari͡aiɁ
bɨnɨ
-mtu
nʼelʼhə
-r
-məbtu
-Ɂə
-∅
—
əəɁ
испугаться
-INF
теперь
веревка
-ACC.3SG
отпустить
-Vr
-DER
-PF
-[3SG.S]
—
да
get.afraid
-INF
now
rope
-ACC.3SG
release
-Vr
-Der
-PF
-[3SG.S]
—
yes
v
-v.inf
adv
n
-n.case-poss
v
-deriv.v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
n/a
ptcl
SM-06_hotarye.030
122.092
Бынымты нельхирмəбтудя, тəтiрə дёӈгу кунсымəны ӈонəиˀ хотəрылиˀиӡə, /хоӡ/ хоӡыˀиӡə. — Тə ӈəӡəˀəӡы? — Ӈəӡəˀəӡы. — Əиˀ.
Бынымты нельхирмəбтудя, тəтiрə дёӈгу кунсымəны ӈонəиˀ хотəрылиˀиӡə, хоӡыˀиӡə. — Тə ӈəӡəˀəӡы? — Ӈəӡəˀəӡы. — Əиˀ.
Bɨnɨmtɨ nʼelʼhirməbtudʼa, tətirə dʼoŋgu kunsɨmənɨ ŋonəiɁ hotərɨlʼiɁiðə, hoðɨɁiðə. — Tə ŋəðəɁəðɨ? — ŊəðəɁəðɨ. — ƏiɁ.
Bɨnɨmtɨ nʼelʼhirməbtudʼa, tətirə dʼoŋgu kunsɨmənɨ ŋonəiɁ hotərɨlʼiɁiðə, /hoð/ hoðɨɁiðə. — Tə ŋəðəɁəðɨ? — ŊəðəɁəðɨ. — ƏiɁ.
Когда он отпустил веревку, шаман вновь сквозь лунку в озеро окунулся.
When he let slip the rope, he fell again in the water. — The shaman? — The shaman. — Oh.
Bɨnɨmtɨ
nʼelʼhirməbtudʼa,
tətirə
dʼoŋgu
kunsɨmənɨ
ŋonəiɁ
bɨnɨ
-mtɨ
nʼelʼhi
-r
-məbtu
-dʼa
təti
-rə
dʼoŋgu
kunsɨ
-mənɨ
ŋonəi
-Ɂ
веревка
-ACC.3SG
отпустить
-Vr
-DER
-INF
тот
-NOM.2SG
прорубь
.GEN
внутри
-PROL
еще.один
-GEN.PL
rope
-ACC.3SG
release
-Vr
-Der
-INF
that
-NOM.2SG
ice.hole
.GEN
inside
-PROL
one.more
-GEN.PL
bɨnɨ
-mtu
nʼelʼhə
-r
-məbtu
-sa
tə
-rə
dʼoŋku
-
kunsɨ
-mənu
ŋonəə
-Ɂ
веревка
-ACC.3SG
отпустить
-Vr
-DER
-INF
тот
-NOM.2SG
прорубь
-[GEN]
внутри
-PROL
еще.один
-GEN.PL
rope
-ACC.3SG
release
-Vr
-Der
-INF
that
-NOM.2SG
ice.hole
-[GEN]
inside
-PROL
one.more
-GEN.PL
n
-n.case-poss
v
-deriv.v
-v.deriv
-v.inf
pr
-n.case-poss
n
-n.case
pp
-n.case
adj
-n.case
hotərɨlʼiɁiðə,
/hoð/
hoðɨɁiðə.
—
Tə
ŋəðəɁəðɨ?
—
hotərɨ
-lʼi
-Ɂi
-ðə
hoð
hoð
-ɨɁi
-ðə
—
tə
ŋəð
-əɁə
-ðɨ
—
тонуть
-INDEF3
-PF
-3SG.R
нырнуть
нырнуть
-PF
-3SG.R
—
ну
шаман
-AUGM
-NOM.3SG
—
dive
-INDEF3
-PF
-3SG.R
dive
dive
-PF
-3SG.R
—
well
shaman
-AUGM
-NOM.3SG
—
hotər
-lʼü
-Ɂə
-tə
hot
hot
-Ɂə
-tə
—
tə
ŋət
-Ɂa
-tu
—
тонуть
-INDEF3
-PF
-3SG.R
нырнуть
нырнуть
-PF
-3SG.R
—
ну
шаман
-AUGM
-NOM.3SG
—
dive
-INDEF3
-PF
-3SG.R
dive
dive
-PF
-3SG.R
—
well
shaman
-AUGM
-NOM.3SG
—
v
-cl
-v.tense
-v.pn
v
v
-v.tense
-v.pn
n/a
interj
n
-n.deriv
-n.case-poss
n/a
ŊəðəɁəðɨ.
—
ƏiɁ.
ŋəð
-əɁə
-ðɨ
—
əiɁ
шаман
-AUGM
-NOM.3SG
—
ой
shaman
-AUGM
-NOM.3SG
—
oh
ŋət
-Ɂa
-tu
—
əiɁ
шаман
-AUGM
-NOM.3SG
—
ой
shaman
-AUGM
-NOM.3SG
—
oh
n
-n.deriv
-n.case-poss
n/a
interj
SM-06_hotarye.031
128.346
Тəнiˀиа хӱəтiˀ курəгӱиˀ кəбтiмидиˀə.
Тəнiˀиа хӱəтiˀ курəгӱиˀ кəбтiмидиˀə.
TəniɁi͡a hüətiɁ kurəgüiɁ kəbtimidʼiɁə.
TəniɁi͡a hüətiɁ kurəgüiɁ kəbtimidʼiɁə.
И так он навсегда исчез.
And so he disappeared forever.
TəniɁi͡a
hüətiɁ
kurəgüiɁ
kəbtimidʼiɁə.
təniɁi͡a
hüə
-tiɁ
kurəgüi
-Ɂ
kəbti
-midʼ
-iɁə
так
год
-LAT.PL
даже
-GEN.PL
заставить.исчезнуть
.Vc
-MOMENT
-PF
.3SG.S
so
year
-LAT.PL
even
-GEN.PL
make.disappear
.Vc
-MOMENT
-PF
.3SG.S
təniɁi͡a
hüə
-ntiɁ
kurəgu
-Ɂ
kəbtu
-
-müɁ
-Ɂə
-∅
так
год
-LAT.PL
даже
-GEN.PL
заставить.исчезнуть
-[Vc]
-MOMENT
-PF
-[3SG.S]
so
year
-LAT.PL
even
-GEN.PL
make.disappear
-[Vc]
-MOMENT
-PF
-[3SG.S]
adv
n
-n.case
adv
-n.case
v
-deriv
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.032
129.863
Тəтiрə ӈəтумхиˀəӡы, тəны ӈəтумхиˀəгӱəӡы колыˀ каӡидеəӈалəˀ кубуˀ нербыəдеəӈалəˀ кəхыˀнербыəдеəӈалəˀ бəньдикаай маараай тəӡабталубатуˀ. — Əə, тə ӈуəлы əхы. — Тəтi ӈойбуəӡу
ӈəтумхиˀəӡы.
Тəтiрə ӈəтумхиˀəӡы, тəны ӈəтумхиˀəгӱəӡы колыˀ каӡидеəӈалəˀ кубуˀ нербыəдеəӈалəˀ кəхыˀ нербыəдеəӈалəˀ бəньдикааймаараай тəӡабталубатуˀ. — Əə, тə ӈуəлы əхы. — Тəтi ӈойбуəӡу ӈəтумхиˀəӡы.
Tətirə ŋətumhiɁəðɨ, tənɨ ŋətumhiɁəgüəðɨ kolɨɁ kaðidʼəəŋaləɁ kubuɁ nʼerbɨədʼəəŋaləɁ kəhɨɁ nʼerbɨədʼəəŋaləɁ bənʼdʼikaaj maaraajtəðabtalubatuɁ. — Əə, tə ŋuəlɨ əhɨ. — Təti ŋojbuəðu ŋətumhiɁəðɨ.
Tətirə ŋətumhiɁəðɨ, tənɨ ŋətumhiɁəgüəðɨ kolɨɁ kaðidʼəəŋaləɁ kubuɁ nʼerbɨədʼəəŋaləɁ kəhɨɁ nʼerbɨədʼəəŋaləɁ bənʼdʼikaajmaaraaj təðabtalubatuɁ — Əə, tə ŋuəlɨ əhɨ. — Təti ŋojbuəðu ŋətumhiɁəðɨ.
Когда он появился, у него на голове были чешуи от рыб, шерсть от оленей, даже куропачья шерсть.
When he appeared, there were fish scales, reindeer hair, even ptarmigan down on his head.
Tətirə
ŋətumhiɁəðɨ,
tənɨ
ŋətumhiɁəgüəðɨ
kolɨɁ
təti
-rə
ŋətu
-m
-hiɁə
-ðɨ
tənɨ
ŋətu
-m
-hiɁə
-güə
-ðɨ
kolɨ
-Ɂ
тот
-NOM.2SG
увидеть
.Vc
-Vm
-VNTEMP2
-3SG
там
увидеть
.Vc
-Vm
-VNTEMP2
-то1
-3SG
рыба
-NOM.PL
that
-NOM.2SG
see
.Vc
-Vm
-VNTEMP2
-3SG
there
see
.Vc
-Vm
-VNTEMP2
-CL1
-3SG
fish
-NOM.PL
tə
-rə
ŋətə
-
-m
-hüɁə
-tu
tənɨ
ŋətə
-
-m
-hüɁə
-küə
-tu
kolɨ
-Ɂ
тот
-NOM.2SG
увидеть
-[Vc]
-Vm
-VNTEMP2
-3SG
там
увидеть
-[Vc]
-Vm
-VNTEMP2
-то1
-3SG
рыба
-NOM.PL
that
-NOM.2SG
see
-[Vc]
-Vm
-VNTEMP2
-3SG
there
see
-[Vc]
-Vm
-VNTEMP2
-CL1
-3SG
fish
-NOM.PL
pr
-n.case-poss
v
-deriv
-deriv.v
-v.nmnz
-n.poss
pr
v
-deriv
-deriv.v
-v.nmnz
-cl
-n.poss
n
-n.number
kaðidʼəəŋaləɁ
kubuɁ
nʼerbɨədʼəəŋaləɁ
kəhɨɁ
kaði
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
kubu
-Ɂ
nʼerbɨ
-ə
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
kəhɨ
-Ɂ
чешуя
-ANT
-даже
-NOM.PL
шкура
-GEN.PL
шерсть
-ADJ
-ANT
-даже
-NOM.PL
куропатка
-NOM.PL
scales
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
skin
-GEN.PL
animal.hair
-ADJ
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
partridge
-NOM.PL
kati
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
kuhu
-Ɂ
nʼerbɨ
-ə
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
kəhɨ
-Ɂ
чешуя
-ANT
-даже
-NOM.PL
шкура
-GEN.PL
шерсть
-ADJ
-ANT
-даже
-NOM.PL
куропатка
-NOM.PL
scales
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
skin
-GEN.PL
animal.hair
-ADJ
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
partridge
-NOM.PL
n
-cl
-cl
-n.number
n
-n.case
n
-n.deriv.adj
-cl
-cl
-n.number
n
-n.number
nʼerbɨədʼəəŋaləɁ
bənʼdʼikaaj
maaraaj
nʼerbɨ
-ə
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
bənʼdʼi
-ka
-a
-j
maa
-raa
-j
перо
-ADJ
-ANT
-даже
-NOM.PL
весь
-D3
-ADJ
-ACC.PL
что
-LIM
-ACC.PL
feather
-ADJ
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
all
-D3
-ADJ
-ACC.PL
what
-LIM
-ACC.PL
nʼerbɨ
-ə
-dʼəə
-ŋalə
-Ɂ
bənsə
-ka
-ə
-j
maa
-raa
-j
перо
-ADJ
-ANT
-даже
-NOM.PL
весь
-D3
-ADJ
-ACC.PL
что
-LIM
-ACC.PL
feather
-ADJ
-ANT
-EVEN
-NOM.PL
all
-D3
-ADJ
-ACC.PL
what
-LIM
-ACC.PL
n
-n.deriv.adj
-cl
-cl
-n.number
adj
-deriv
-n.deriv.adj
-n.case
pr
-cl
-n.case
təðabtalubatuɁ.
—
Əə,
tə
ŋuəlɨ
əhɨ.
—
Təti
ŋojbuəðu
təða
-bta
-lu
-batu
-Ɂ
—
əə
tə
ŋuəlɨ
əhɨ
—
təti
ŋojbuə
-ðu
принести
-CAUS
-DISTR
-INFER
-3PL.S
—
да
ну
конечно
разве
—
тот
.NOM
голова
-NOM.3SG
bring
-CAUS
-DISTR
-INFER
-3PL.S
—
yes
well
certainly
perhaps
—
that
.NOM
head
-NOM.3SG
tətu
-btu
-alu
-hatu
-Ɂ
—
əəɁ
tə
ŋuəlɨ
əhɨ
—
tə
-∅
ŋojbuə
-tu
принести
-CAUS
-DISTR
-INFER
-3PL.S
—
да
ну
конечно
разве
—
тот
-[NOM]
голова
-NOM.3SG
bring
-CAUS
-DISTR
-INFER
-3PL.S
—
yes
well
certainly
perhaps
—
that
-[NOM]
head
-NOM.3SG
v
-v.deriv
-v.deriv
-v.mood
-v.pn
n/a
ptcl
interj
adv
vadv
punct
pr
-n.case
n
-n.case-poss
ŋətumhiɁəðɨ.
ŋətu
-m
-hiɁə
-ðɨ
найти
.Vc
-VBLZ.m
-VNTEMP2
-NOM.3SG
find
.Vc
-VBLZ.m
-VNTEMP2
-NOM.3SG
ŋətə
-
-m
-hüɁə
-tu
найти
-[Vc]
-VBLZ.m
-VNTEMP2
-NOM.3SG
find
-[Vc]
-VBLZ.m
-VNTEMP2
-NOM.3SG
v
-deriv
-deriv.v
-v.subord
-n.case-poss
SM-06_hotarye.033
142.390
— Əəˀ, басуӡай маараай сыты тəӡуасуəдеə.
— Əəˀ, басуӡай маараай сыты тəӡуасуəдеə.
— ƏəɁ, basuðaj maaraaj sɨtɨ təðu͡asuədʼəə.
— ƏəɁ, basuðaj maaraaj sɨtɨ təðu͡asuədʼəə.
— Да, наверное он вез за собой всякую добычу.
— Yes, he should draw all sorts of prey behind him.
—
ƏəɁ,
basuðaj
maaraaj
sɨtɨ
təðu͡asuədʼəə.
—
əəɁ
basu
-ða
-j
maa
-raa
-j
sɨtɨ
təðu͡a
-suə
-dʼəə
—
да
охотиться
-D10
-ACC.PL
что
-LIM
-ACC.PL
он
принести
.Vc
-PRAET
-ANT
.3SG.S
—
yes
hunt
-D10
-ACC.PL
what
-LIM
-ACC.PL
he
bring
.Vc
-PRAET
-ANT
.3SG.S
—
əəɁ
basu
-ta
-j
maa
-raa
-j
sɨtɨ
tətu
-
-suə
-dʼəə
-∅
—
да
охотиться
-D10
-ACC.PL
что
-LIM
-ACC.PL
он
принести
-[Vc]
-PRAET
-ANT
-[3SG.S]
—
yes
hunt
-D10
-ACC.PL
what
-LIM
-ACC.PL
he
bring
-[Vc]
-PRAET
-ANT
-[3SG.S]
n/a
ptcl
v
-deriv
-n.case
pr
-cl
-n.case
pr
v
-deriv
-v.tense
-cl
-v.pn
SM-06_hotarye.034
144.277
Басуӡа тəӡусутəӡəəдеə ихуаӡу ӈəˀ əмə сəбуˀлусуə ихӱтӱ. — Əəˀ. — Если вытащили бы ее. — Ӈуəлы əхы.
Басуӡа тəӡусутəӡəəдеə ихуаӡу ӈəˀ əмə сəбуˀлусуə ихӱтӱ. — Əəˀ. — Если вытащили бы ее. — Ӈуəлы əхы.
Basuða təðusutəðəədʼəə ihu͡aðu ŋəɁ əmə səbuɁlusuə ihütü. — ƏəɁ. — Jeslʼi vɨtashchilʼi bɨ ʼeʼe. — Ŋuəlɨ əhɨ.
Basuða təðusutəðəədʼəə ihu͡aðu ŋəɁ əmə səbuɁlusuə ihütü. — ƏəɁ. — Jeslʼi vɨtashchilʼi bɨ ʼeʼe. — Ŋuəlɨ əhɨ.
Всякую добычу бы привез, если бы его вытащили.
He would have brought all sort of prey [with him], if they had taken him out [of the lake]. — Yes. — [in Russian] if they had taken him out. —Yes.
Basuða
təðuɁsutəðəədʼəə
ihu͡aðu
ŋəɁ
əmə
səbuɁlusuə
basu
-ða
təðu
-Ɂsutəðəədʼəə
i
-hu͡aðu
ŋəɁ
əmə
səbuɁ
-lu
-suə
охотиться
-D10
.ACC
дать
-IRREAL
.NOM
быть
-INFER
шаман
.NOM
этот
.NOM
вытащить
-PASS
-PRAET
.NOM
hunt
-D10
.ACC
give
-IRREAL
.NOM
be
-INFER
shaman
.NOM
this
.NOM
pull.out
-PASS
-PRAET
.NOM
basu
-ta
-
tətu
-Ɂsutəðəədʼəə
-∅
ij
-hatu
ŋət
-∅
əmə
-∅
səhuɁ
-ru
-suə
-∅
охотиться
-D10
-[ACC]
дать
-IRREAL
-[NOM]
быть
-INFER
шаман
-[NOM]
этот
-[NOM]
вытащить
-PASS
-PRAET
-[NOM]
hunt
-D10
-[ACC]
give
-IRREAL
-[NOM]
be
-INFER
shaman
-[NOM]
this
-[NOM]
pull.out
-PASS
-PRAET
-[NOM]
v
-deriv
-n.case
v
-v.mood
-n.case
v
-v.mood
n
-n.case
pr
-n.case
v
-v.deriv
-v.tense
-n.case
ihütü.
—
ƏəɁ.
—
Jeslʼi
vɨtashchilʼi
bɨ
ʼeʼe.
—
Ŋuəlɨ
əhɨ.
i
-hü
-tü
—
əəɁ
—
///
///
//////
—
ŋuəlɨ
əhɨ
быть
-COND
-3SG
—
да
—
///
///
///
///
—
конечно
разве
be
-COND
-3SG
—
yes
—
///
///
///
///
—
certainly
perhaps
ij
-hüɁ
-ntu
—
əəɁ
—
///
///
///
///
—
ŋuəlɨ
əhɨ
быть
-COND
-3SG
—
да
—
///
///
///
///
—
конечно
разве
be
-COND
-3SG
—
yes
—
///
///
///
///
—
certainly
perhaps
v
-v.nf
-n.poss
n/a
ptcl
n/a
///
///
///
///
n/a
adv
vadv
SM-06_hotarye.035
150.815
— Тə, тəндə хуə кумуӈху, кумуӈху бигиˀлесюӱӡə ихуа быкəтə ӈойбуəӡу?
— Тə, тəндə хуə кумуӈху, кумуӈху бигиˀлесюӱӡə ихуа быкəтə ӈойбуəӡу?
— Tə, təndə huə kumuŋhu, kumuŋhu bigiɁlʼəsʼüüðə ihu͡a bɨkətə ŋojbuəðu?
— Tə, təndə huə kumuŋhu, kumuŋhu bigiɁlʼəsʼüüðə ihu͡a bɨkətə ŋojbuəðu?
После этого что сказал, появилась ли голова из воды?
— And then what he said, has his head come out of the water?
—
Tə,
təndə
huə
kumuŋhu,
kumuŋhu
—
tə
təndə
huə
kumuŋ
-hu
kumuŋ
-hu
—
ну
тот
.GEN
после
.LATADV
сказать
-INTERRPRAET
.3SG.S
сказать
-INTERRPRAET
.3SG.S
—
well
that
.GEN
after
.LATADV
say
-INTERRPRAET
.3SG.S
say
-INTERRPRAET
.3SG.S
—
tə
tə
-
huə
-
kumun
-hu
-∅
kumun
-hu
-∅
—
ну
тот
-[GEN]
после
-[LATADV]
сказать
-INTERRPRAET
-[3SG.S]
сказать
-INTERRPRAET
-[3SG.S]
—
well
that
-[GEN]
after
-[LATADV]
say
-INTERRPRAET
-[3SG.S]
say
-INTERRPRAET
-[3SG.S]
n/a
interj
pr
-n.case
pp
-adv.case
v
-v.mood
-v.pn
v
-v.mood
-v.pn
bigiɁlʼəsʼüüðə
ihu͡a
bɨkətə
ŋojbuəðu?
bigiɁ
-lʼə
-sʼüü
-ðə
i
-hu͡a
bɨ
-kətə
ŋojbuə
-ðu
смотреть
-INCH
-PRAET
-3SG.R
быть
-RENARRINTERR
.3SG.Sвода
-ABL
голова
-NOM.3SG
look
-INCH
-PRAET
-3SG.R
be
-RENARRINTERR
.3SG.Swater
-ABL
head
-NOM.3SG
bikiɁ
-lə
-suə
-tə
ij
-ha
-∅
bɨɁ
-kətə
ŋojbuə
-tu
смотреть
-INCH
-PRAET
-3SG.R
быть
-RENARRINTERR
-[3SG.S]вода
-ABL
голова
-NOM.3SG
look
-INCH
-PRAET
-3SG.R
be
-RENARRINTERR
-[3SG.S]water
-ABL
head
-NOM.3SG
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
v
-v.mood
-v.pn
n
-n.case
n
-n.case-poss
SM-06_hotarye.036
157.727
Бигилесюӱӡə ибаху. — Тəгəтəты кумуӈу?
Бигилесюӱӡə ибаху. — Тəгəтəты кумуӈу?
Bigilʼəsʼüüðə ibahu. — Təgətətɨ kumuŋu?
Bigilʼəsʼüüðə ibahu. — Təgətətɨ kumuŋu?
Выглянул, говорят. — Потом что сказал?
He's said to have looked out. — What he said then?
Bigilʼəsʼüüðə
ibahu.
—
Təgətətɨ
kumuŋu?
bigi
-lʼə
-sʼüü
-ðə
i
-bahu
—
tə
-gətə
-tɨ
kumu
-ŋu
смотреть
-INCH
-PRAET
-3SG.R
быть
-RENARR
.3SG.S
—
тот
-ABL
-3SG
что.сказать
-INTERR
.3SG.S
look
-INCH
-PRAET
-3SG.R
be
-RENARR
.3SG.S
—
that
-ABL
-3SG
say.what
-INTERR
.3SG.S
bikiɁ
-lə
-suə
-tə
ij
-haŋhu
-∅
—
tə
-kətə
-ntu
kumun
-ŋu
-∅
смотреть
-INCH
-PRAET
-3SG.R
быть
-RENARR
-[3SG.S]
—
тот
-ABL
-3SG
что.сказать
-INTERR
-[3SG.S]
look
-INCH
-PRAET
-3SG.R
be
-RENARR
-[3SG.S]
—
that
-ABL
-3SG
say.what
-INTERR
-[3SG.S]
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
v
-v.mood
-v.pn
n/a
pr
-n.case
-n.poss
v
-v.mood
-v.pn
SM-06_hotarye.037
161.621
Мунудюə ибаху: Тахариаа мəнə хӱəтiˀ бӱӱˀкиˀəм.
Мунудюə ибаху: Тахариаа мəнə хӱəтiˀ бӱӱˀкиˀəм.
Munudʼüə ibahu: Tahari͡aa mənə hüətiɁ büüɁkiɁəm.
Munudʼüə ibahu: Tahari͡aa mənə hüətiɁ büüɁkiɁəm.
Сказал говорят: "Я теперь навсегда ухожу.
He's said to have said: "Now I leave forever.
Munudʼüə
ibahu:
Tahari͡aa
mənə
hüətiɁ
büüɁkiɁəm.
munu
-dʼüə
i
-bahu
tahari͡aa
mənə
hüə
-tiɁ
büü
-Ɂki
-Ɂə
-m
говорить
-PRAET
.3SG.S
быть
-RENARR
теперь
я
год
-LAT.PL
уйти
-RES
-PF
-1SG.S
say
-PRAET
.3SG.S
be
-RENARR
now
I
year
-LAT.PL
go.away
-RES
-PF
-1SG.S
munu
-suə
-∅
ij
-haŋhu
tahari͡aa
mənə
hüə
-ntiɁ
biu
-Ɂkə
-Ɂə
-m
говорить
-PRAET
-[3SG.S]
быть
-RENARR
теперь
я
год
-LAT.PL
уйти
-RES
-PF
-1SG.S
say
-PRAET
-[3SG.S]
be
-RENARR
now
I
year
-LAT.PL
go.away
-RES
-PF
-1SG.S
v
-v.tense
-v.pn
v
-v.mood
adv
pr
n
-n.case
v
-v.deriv
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.038
165.456
Маараа басуӡаӡəмтуˀ тəӡусуӡəм исюəм.
Маараа басуӡаӡəмтуˀ тəӡусуӡəм исюəм.
Maaraa basuðaðəmtuɁ təðusuðəm isʼüəm.
Maaraa basuðaðəmtuɁ təðusuðəm isʼüəm.
Хотел всякую добычу вам привезти.
I wanted to bring you all sort of prey.
Maaraa
basuðaðəmtuɁ
təðusuðəm
isʼüəm.
maa
-raa
basu
-ða
-ðə
-mtuɁ
təðu
suðə
-m
i
-sʼüə
-m
что
-LIM
.ACC
охотиться
-D10
-DEST
-ACC.2PL
принести
-FUT
-1SG.S
быть
-PRAET
-1SG.S
what
-LIM
.ACC
hunt
-D10
-DEST
-ACC.2PL
bring
-FUT
-1SG.S
be
-PRAET
-1SG.S
maa
-raa
-
basu
-ta
-tə
-mtuɁ
tətu
-Ɂsutə
-m
ij
-suə
-m
что
-LIM
-[ACC]
охотиться
-D10
-DEST
-ACC.2PL
принести
-FUT
-1SG.S
быть
-PRAET
-1SG.S
what
-LIM
-[ACC]
hunt
-D10
-DEST
-ACC.2PL
bring
-FUT
-1SG.S
be
-PRAET
-1SG.S
pr
-cl
-n.case
v
-deriv
-n.affix
-n.case-poss
v
-v.tense
-v.pn
v
-v.tense
-v.pn
SM-06_hotarye.039
168.594
Тахариаа мааӡəндуˀ тəрəди сəəнамунтаˀа мууˀсиӡəмтыˀ хуаӈхуаӡуруˀ? — Əəˀ.
Тахариаа мааӡəндуˀ тəрəди сəəнамунтаˀа мууˀсиӡəмтыˀ хуаӈхуаӡуруˀ? — Əəˀ.
Tahari͡aa maaðənduɁ tərədʼi səənamuntaɁa muuɁsʼiðəmtɨɁ hu͡aŋhu͡aðuruɁ? — ƏəɁ.
Tahari͡aa maaðənduɁ tərədʼi səənamuntaɁa muuɁsʼiðəmtɨɁ hu͡aŋhu͡aðuruɁ? — ƏəɁ.
Зачем такого глупого сторожа поставили?
Why have you appointed such a silly guard?
Tahari͡aa
maaðənduɁ
tərədʼi
səənamuntaɁa
tahari͡aa
maa
-ðə
-nduɁ
tərədʼi
səəna
-mun
-ta
-Ɂa
теперь
что
-DEST
-GEN.2PL
такой
.ACC
глупый
-D11
-PTPRAES
-AUGM
.ACC
now
what
-DEST
-GEN.2PL
such
.ACC
silly
-D11
-PTPRAES
-AUGM
.ACC
tahari͡aa
maa
-tə
-ntuɁ
tərədʼi
-
səənə
-mun
-ntuə
-Ɂa
-
теперь
что
-DEST
-GEN.2PL
такой
-[ACC]
глупый
-D11
-PTPRAES
-AUGM
-[ACC]
now
what
-DEST
-GEN.2PL
such
-[ACC]
silly
-D11
-PTPRAES
-AUGM
-[ACC]
adv
pr
-n.affix
-n.case-poss
adj
-n.case
adj
-deriv
-v.nf
-n.deriv
-n.case
muuɁsʼiðəmtɨɁ
hu͡aŋhu͡aðuruɁ?
—
ƏəɁ.
muu
-Ɂsʼi
-ðə
-mtɨɁ
hu͡aŋ
-hu͡aðu
-ruɁ
—
əəɁ
сторожить
-NSUBJ
-DEST
-ACC.2PL
класть
-INFER
-2PL.S/O
—
да
guard
-NSUBJ
-DEST
-ACC.2PL
put
-INFER
-2PL.S/O
—
yes
muu
-Ɂsʼi
-tə
-mtuɁ
hu͡an
-hatu
-ruɁ
—
əəɁ
сторожить
-NSUBJ
-DEST
-ACC.2PL
класть
-INFER
-2PL.S/O
—
да
guard
-NSUBJ
-DEST
-ACC.2PL
put
-INFER
-2PL.S/O
—
yes
v
-v.deriv.n
-n.affix
-n.case-poss
v
-v.mood
-v.pn
n/a
ptcl
SM-06_hotarye.040
175.502
Маадя нихиаӡы маагӱə нимбыˀыа ӈанаˀса ӈуəˀ?
Маадя нихиаӡы маагӱə нимбыˀыа ӈанаˀса ӈуəˀ?
Maadʼa nʼihi͡aðɨ maagüə nʼimbɨɁɨ͡a ŋanaɁsa ŋuəɁ?
Maadʼa nʼihi͡aðɨ maagüə nʼimbɨɁɨ͡a ŋanaɁsa ŋuəɁ?
Почему какого-нибудь взрослого человека не поставили?
Why haven't you appointed some adult man?
Maadʼa
nʼihi͡aðɨ
maagüə
nʼimbɨɁɨ͡a
ŋanaɁsa
ŋuəɁ?
maadʼa
nʼi
-hi͡aðɨ
maa
-güə
nʼimbɨ
-Ɂɨ͡a
ŋanaɁsa
ŋuə
-Ɂ
почему
NEG
-INFER
.3SG.S
что
-то1
.NOM
взрослый
-AUGM
.NOM
человек
.NOM
быть
-CN
why
NEG
-INFER
.3SG.S
what
-CL1
.NOM
adult
-AUGM
.NOM
man
.NOM
be
-CN
maadʼa
nʼi
-hatu
-∅
maa
-küə
-∅
nʼimbɨə
-Ɂa
-∅
ŋanaɁsaⁿ
-∅
ij
-Ɂ
почему
NEG
-INFER
-[3SG.S]
что
-то1
-[NOM]
взрослый
-AUGM
-[NOM]
человек
-[NOM]
быть
-CN
why
NEG
-INFER
-[3SG.S]
what
-CL1
-[NOM]
adult
-AUGM
-[NOM]
man
-[NOM]
be
-CN
pr
v
-v.mood
-v.pn
pr
-cl
-n.case
adj
-n.deriv
-n.case
n
-n.case
v
-v.cn
SM-06_hotarye.041
178.410
— Тəтi — Тəнiˀиа.
— Тəтi — Тəнiˀиа.
— Təti — TəniɁi͡a.
— Təti — TəniɁi͡a.
— Так. — Так.
— So [was]. — So.
—
Təti
—
TəniɁi͡a.
—
təti
—
təniɁi͡a
—
тот
.NOM
—
так
—
that
.NOM
—
so
—
tə
-∅
—
təniɁi͡a
—
тот
-[NOM]
—
так
—
that
-[NOM]
—
so
n/a
pr
-n.case
n/a
adv
SM-06_hotarye.042
182.985
Тə бəлта — Тə бəникуӡə тəˀ — Бəлта. — Бəлта.
Тə бəлта — Тə бəникуӡə тəˀ — Бəлта. — Бəлта.
Tə bəlta — Tə bənʼikuðə təɁ — Bəlta. — Bəlta.
Tə bəlta — Tə bənʼikuðə təɁ — Bəlta. — Bəlta.
Все, [кажется]. — Ну все.
That's all. — That's all [in Enets]. — All. — All.
Tə
bəlta
—
Tə
bənʼikuðə
təɁ
—
Bəlta.
—
Bəlta.
tə
bəlta
—
tə
///
təɁ
—
bəlta
—
bəlta
ну
все
—
ну
///
ведь
—
все
—
все
well
all
—
well
///
you.know
—
all
—
all
tə
bəlta
—
tə
///
təɁ
—
bəlta
—
bəlta
ну
все
—
ну
///
ведь
—
все
—
все
well
all
—
well
///
you.know
—
all
—
all
interj
n
n/a
interj
///
ptcl
n/a
n
n/a
n