0v3.0 937 Text en-06_koujkia kou.001 5.108 Десымə дебтудюə тəрəди кəрсу. Десымə дебтудюə тəрəди кəрсу. Dʼesɨmə dʼebtudʼüə tərədʼi kərsu. Dʼesɨmə dʼebtudʼüə tərədʼi kərsu. Мой отец рассказал такой случай. My father told [me] such a story. Dʼesɨmə dʼebtudʼüə tərədʼi kərsu. dʼesɨ -mə dʼebtu -dʼüə tərədʼi kərsu отец -NOM.1SG рассказать -PST .3SG.S такой .ACC дело .ACC father -NOM.1SG tell -PST .3SG.S such .ACC case .ACC dʼesɨ -mə dʼebtu -suə -∅ tərədʼi - kərsu - отец -NOM.1SG рассказать -PST -[3SG.S] такой -[ACC] дело -[ACC] father -NOM.1SG tell -PST -[3SG.S] such -[ACC] case -[ACC] n -n.case-poss v -v.tense -v.pn adj -n.case n -n.case kou.002 8.029 Ману нумаӈку ихӱˀəту, ӈадяту нану дёӡӱрсюəгəй ӈӱӱлемуй, хуааӡичи хуурсы. Ману нумаӈку ихӱˀəту, ӈадяту нану дёӡӱрсюəгəй ӈӱӱлемуй, хуааӡичи хуурсы. Manu numaŋku ihüɁətu, ŋadʼatu nanu dʼoðürsʼüəgəj ŋüülʼəmuj, hu͡aaðitʼi huursɨ. Manu numaŋku ihüɁətu, ŋadʼatu nanu dʼoðürsʼüəgəj ŋüülʼəmuj, hu͡aaðitʼi huursɨ. Когда он был молодой, с братом ходил, чтобы делать заготовки для чумов. When he was young, he went with his brother to make tent poles. Manu numaŋku ihüɁətu, ŋadʼatu nanu dʼoðürsʼüəgəj manu numa -ŋku i -hüɁə -tu ŋadʼa -tu na -nu dʼoðür -sʼüə -gəj раньше парень -DIM .GEN быть -VNTEMP2 -3SG младший.брат -GEN.3SG с -LOCADV ходить -PST -3DU.S earlier young.man -DIM .GEN be -VNTEMP2 -3SG younger.sibling -GEN.3SG with -LOCADV walk -PST -3DU.S manu numə -Ɂku - ij -hüɁə -ntu ŋadʼa -ntu na -nu dʼotür -suə -kəj раньше парень -DIM -[GEN] быть -VNTEMP2 -3SG младший.брат -GEN.3SG с -LOCADV ходить -PST -3DU.S earlier young.man -DIM -[GEN] be -VNTEMP2 -3SG younger.sibling -GEN.3SG with -LOCADV walk -PST -3DU.S adv n -n.deriv -n.case v -v.nmnz -n.poss n -n.case-poss pp -adv.case v -v.tense -v.pn ŋüülʼəmuj, hu͡aaðitʼi huursɨ. ŋü -ü -lʼəmu -j hu͡aa -ði -tʼi huur -sɨ шест -EP -VBLZ.GS -NMLZ.LOC -ACC.PL дерево -DEST -ACC.PL.3DU искать -INF pole -EP -VBLZ.GS -NMLZ.LOC -ACC.PL wood -DEST -ACC.PL.3DU look.for -INF ŋüj -ə -s -rəmu -j hu͡aa -tə -tʼi huur -sa шест -EP -VBLZ.GS -NMLZ.LOC -ACC.PL дерево -DEST -ACC.PL.3DU искать -INF pole -EP -VBLZ.GS -NMLZ.LOC -ACC.PL wood -DEST -ACC.PL.3DU look.for -INF n -INS -n.deriv.v -v.deriv.n -n.case n -n.affix -n.case-poss v -v.inf kou.003 15.883 Тəə чухəны нилыдиəгəй Котуй бикаа нану. Тəə чухəны нилыдиəгəй Котуй бикаа нану. Təə tʼuhənɨ nʼilɨdʼiəgəj Kotuj bikaa nanu. Təə tʼuhənɨ nʼilɨdʼiəgəj Kotuj bikaa nanu. В то время они жили недалеко от реки Котуй. They lived at that time not far from the river Kotuj. Təə tʼühənɨ nʼilɨdʼiəgəj Kotuj bikaa nanu. təə tʼühə -nɨ nʼilɨ -dʼiə -gəj Kotuj bikaa na -nu тот .GEN пора -LOCADV жить -PST -3DU.S Котуй река .GEN около -LOCADV that .GEN time -LOCADV live -PST -3DU.S Kotuj river .GEN near -LOCADV tə - tʼühə -nu nʼilɨ -suə -kəj Kotuj bikaj - na -nu тот -[GEN] пора -LOCADV жить -PST -3DU.S Котуй река -[GEN] около -LOCADV that -[GEN] time -LOCADV live -PST -3DU.S Kotuj river -[GEN] near -LOCADV pr -n.case advn -adv.case v -v.tense -v.pn n n -n.case pp -adv.case kou.004 23.823 Тəтi конаˀагəй муӈкуˀ дя ӈӱчичи лəтытəˀхиасы. Тəтi конаˀагəй муӈкуˀ дя ӈӱчичи лəтытəˀхиасы. Təti konaɁagəj muŋkuɁ dʼa ŋütʼitʼi lətɨtəɁhi͡asɨ. Təti konaɁagəj muŋkuɁ dʼa ŋütʼitʼi lətɨtəɁhi͡asɨ. Они пошли в лес, чтобы сделать заготовки для шестов чума. They went in the forest to make tent poles. Təti konaɁagəj muŋkuɁ dʼa ŋütʼitʼi lətɨtəɁhi͡asɨ. təti kona -Ɂa -gəj muŋku -Ɂ dʼa ŋü -tʼi -tʼi lətɨ -tə -Ɂhi͡a -sɨ тот .NOM пойти -PF -3DU.S дерево -GEN.PL ALL шест -DEST -ACC.PL.3DU срубить -IPFV -INTENT -INF that .NOM go -PF -3DU.S tree -GEN.PL ALL pole -DEST -ACC.PL.3DU fell -IPFV -INTENT -INF tə -∅ konɨ -Ɂə -kəj muŋku -Ɂ dʼa ŋüj -tə -tʼi lətɨ -ntə -Ɂhan -sa тот -[NOM] пойти -PF -3DU.S дерево -GEN.PL ALL шест -DEST -ACC.PL.3DU срубить -IPFV -INTENT -INF that -[NOM] go -PF -3DU.S tree -GEN.PL ALL pole -DEST -ACC.PL.3DU fell -IPFV -INTENT -INF pr -n.case v -v.tense -v.pn n -n.case pp n -n.affix -n.case-poss v -v.deriv -v.deriv -v.inf kou.005 32.419 Куə хирəгӱəй ӈӱчичи лəтыди, хурсəˀкиˀəгəй маӡутi дя. Куə хирəгӱəй ӈӱчичи лəтыди, хурсəˀкиˀəгəй маӡутi дя. Kuə hirəgüəj ŋütʼitʼi lətɨdʼi, hursəɁkiɁəgəj maðuti dʼa. Kuə hirəgüəj ŋütʼitʼi lətɨdʼi, hursəɁkiɁəgəj maðuti dʼa. Несколько шестов заготовив, стали возвращаться домой. They made some poles and were going to go back home. Kuə hirəgüəj ŋütʼitʼi lətɨdʼi, hursəɁkiɁəgəj kuə hirə -güə -j ŋü -tʼi -tʼi lətɨ -dʼi hursə -Ɂki -Ɂə -gəj некоторый уровень -то1 -ACC.PL шест -DEST -ACC.PL.3DU срубить -INF вернуться -RES -PF -3DU.S some level -CL1 -ACC.PL pole -DEST -ACC.PL.3DU fell -INF come.back -RES -PF -3DU.S kuə hirə -küə -j ŋüj -tə -tʼi lətɨ -sa hursə -Ɂkə -Ɂə -kəj некоторый уровень -то1 -ACC.PL шест -DEST -ACC.PL.3DU срубить -INF вернуться -RES -PF -3DU.S some level -CL1 -ACC.PL pole -DEST -ACC.PL.3DU fell -INF come.back -RES -PF -3DU.S adj n -cl -n.case n -n.affix -n.case-poss v -v.inf v -v.deriv -v.tense -v.pn maðuti dʼa. mað -u -ti dʼa чум -EP -GEN.PL.3DU ALL .LATADV tent -EP -GEN.PL.3DU ALL .LATADV mat -ə -ti dʼa - чум -EP -GEN.PL.3DU ALL -[LATADV] tent -EP -GEN.PL.3DU ALL -[LATADV] n -INS -n.case-poss pp -adv.case kou.006 37.419 Тəгəтə лакарыариаиˀ маагӱə саӱ диндiˀəгəй. Тəгəтə лакарыариаиˀ маагӱə саӱ диндiˀəгəй. Təgətə lakarɨari͡aiɁ maagüə saü dʼindiɁəgəj. Təgətə lakarɨari͡aiɁ maagüə saü dʼindiɁəgəj. Потом вдруг услышали какой-то шорох. Then suddenly they heard some noise. Təgətə lakarɨari͡aiɁ maagüə saü dʼindiɁəgəj. tə -gətə lakarɨari͡aiɁ maa -güə saü dʼindi -Ɂə -gəj тот -ABL вдруг.D что -то1 .ACC шум .ACC услышать -PF -3DU.S that -ABL suddenly.D what -CL1 .ACC noise .ACC hear -PF -3DU.S tə -kətə lakarɨari͡aiɁ maa -küə - saü - dʼinti -Ɂə -kəj тот -ABL вдруг.D что -то1 -[ACC] шум -[ACC] услышать -PF -3DU.S that -ABL suddenly.D what -CL1 -[ACC] noise -[ACC] hear -PF -3DU.S pr -n.case adv pr -cl -n.case n -n.case v -v.tense -v.pn kou.007 42.202 Тəтiрə кəуйкиа хеӡытыхиаӡы. Тəтiрə кəуйкиа хеӡытыхиаӡы. Tətirə kəujki͡a heðɨtɨhi͡aðɨ. Tətirə kəujki͡a heðɨtɨhi͡aðɨ. Оказывается, это лось идет. It turned out that this was a moose. Tətirə kəujki͡a heðɨtɨhi͡aðɨ. təti -rə kəu -jki͡a heðɨtɨ -hi͡aðɨ тот -NOM.2SG лось -DRV2 .NOM идти -INFER .3SG.S that -NOM.2SG moose -DRV2 .NOM go -INFER .3SG.S tə -rə kəu -jka -∅ hetɨtɨ -hatu -∅ тот -NOM.2SG лось -DRV2 -[NOM] идти -INFER -[3SG.S] that -NOM.2SG moose -DRV2 -[NOM] go -INFER -[3SG.S] pr -n.case-poss n -deriv -n.case v -v.mood -v.pn kou.008 48.579 Ниныбтыˀыа мунунту: «Качемəтə, такəə кəуйкиа. Ниныбтыˀыа мунунту: «Качемəтə, такəə кəуйкиа. NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Katʼəmətə, takəə kəujki͡a. NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Katʼəmətə, takəə kəujki͡a. Старший брат говорит: «Посмотри на того лося. The elder brother said: "See that moose. NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Katʼəmətə, takəə nʼinɨ -btɨ -Ɂɨ͡a munu -ntu katʼəmə -tə takəə старший.брат -SUPERLAT -AUGM .NOM говорить -PRS .3SG.S увидеть -IMP.2SG.O тот.дальний .NOM elder.brother -SUPERLAT -AUGM .NOM say -PRS .3SG.S see -IMP.2SG.O that.remote .NOM nʼinɨ -btə -Ɂa -∅ munu -ntu -∅ katʼəmə -tə takəə -∅ старший.брат -SUPERLAT -AUGM -[NOM] говорить -PRS -[3SG.S] увидеть -IMP.2SG.O тот.дальний -[NOM] elder.brother -SUPERLAT -AUGM -[NOM] say -PRS -[3SG.S] see -IMP.2SG.O that.remote -[NOM] n -adj.deriv -n.deriv -n.case v -v.tense -v.pn v -v.mood pr -n.case kəujki͡a. kəu -jki͡a лось -DRV2 .NOM moose -DRV2 .NOM kəu -jka -∅ лось -DRV2 -[NOM] moose -DRV2 -[NOM] n -deriv -n.case kou.009 57.435 Əрəкəрə кəуйкиа, ӈамтӱчӱəу чаӡумəу!» Əрəкəрə кəуйкиа, ӈамтӱчӱəу чаӡумəу!» Ərəkərə kəujki͡a, ŋamtütʼüəu tʼaðuməu!» Ərəkərə kəujki͡a, ŋamtütʼüəu tʼaðuməu!» Красивый лось, рога какие огромные!» A beautiful moose, with so huge antlers!" Ərəkərə kəujki͡a, ŋamtütʼüəu tʼaðuməu!» ərəkərə kəu -jki͡a ŋamtü -tʼü -əu tʼaðu -mə -u красивый лось -DRV2 .NOM рог -NOM.PL.3SG -EXCL огромный -EXCL -EXCL beautiful moose -DRV2 .NOM horn -NOM.PL.3SG -EXCL huge -EXCL -EXCL ərəkərə kəu -jka -∅ ŋamtə -tʼü -əu tʼatu -mə -əu красивый лось -DRV2 -[NOM] рог -NOM.PL.3SG -EXCL огромный -EXCL -EXCL beautiful moose -DRV2 -[NOM] horn -NOM.PL.3SG -EXCL huge -EXCL -EXCL adj n -deriv -n.case n -n.case-poss -cl adj -cl -cl Должно было бы быть tʼaðuməuɁ - множественное число. kou.010 65.195 Ӈадеум хыымсы мунунту: «Хилитiмə. Ӈадеум хыымсы мунунту: «Хилитiмə. Ŋadʼəum hɨɨmsɨ mununtu: «Hilʼitimə. Ŋadʼəum hɨɨmsɨ mununtu: «Hilʼitimə. Младший брат, испугавшись, говорит: «Я боюсь. The younger brother, frightened, said: "I'am afraid. Ŋadʼəum hɨɨmsɨ mununtu: «Hilʼitimə. ŋadʼə -um hɨɨm -sɨ munu -ntu hilʼi -ti -mə младший.брат -SPEC .NOM испугаться -INF говорить -PRS .3SG.S страшный -VBLZ.GS -PRS -1SG.O younger.sibling -SPEC .NOM get.afraid -INF say -PRS .3SG.S horrible -VBLZ.GS -PRS -1SG.O ŋadʼa -dʼum -∅ hɨɨm -sa munu -ntu -∅ hɨlə -s -ntu -mə младший.брат -SPEC -[NOM] испугаться -INF говорить -PRS -[3SG.S] страшный -VBLZ.GS -PRS -1SG.O younger.sibling -SPEC -[NOM] get.afraid -INF say -PRS -[3SG.S] horrible -VBLZ.GS -PRS -1SG.O n -n.deriv -n.case v -v.inf v -v.tense -v.pn adj -n.deriv.v -v.tense -v.pn kou.011 71.026 Кəуйкиа ми хуарубӱтӱ кунiˀиа мейсиӡəми? Кəуйкиа ми хуарубӱтӱ кунiˀиа мейсиӡəми? Kəujki͡a mi hu͡arubütü kuniɁi͡a mejsʼiðəmi? Kəujki͡a mi hu͡arubütü kuniɁi͡a mejsʼiðəmi? Если лось вдруг нападет на нас, что будем делать? If the moose attacks us, what will we do?" Kəujki͡a mi hu͡arubütü kuniɁi͡a mejsʼiðəmi? kəu -jki͡a mi hu͡aru -bü -tü kuniɁi͡a mej -sʼiðə -mi лось -DRV2 .NOM мы.DU взяться -COND -3SG как сделать -FUT -1DU.S/O moose -DRV2 .NOM we.DU take.up -COND -3SG how do -FUT -1DU.S/O kəu -jka -∅ mi hu͡aru -hüɁ -ntu kuniɁi͡a mej -Ɂsutə -mi лось -DRV2 -[NOM] мы.DU взяться -COND -3SG как сделать -FUT -1DU.S/O moose -DRV2 -[NOM] we.DU take.up -COND -3SG how do -FUT -1DU.S/O n -deriv -n.case pr v -v.nf -n.poss pr v -v.tense -v.pn kou.012 74.235 Туу биӡикəличемтə нихиаӡыӈ някəлəˀ». Туу биӡикəличемтə нихиаӡыӈ някəлəˀ». Tuu biðikəlʼitʼəmtə nʼihi͡aðɨŋ nʼakələɁ». Tuu biðikəlʼitʼəmtə nʼihi͡aðɨŋ nʼakələɁ». Даже ружье ты с собой не взял». You didn't even take a gun with you". Tuu biðikəlʼitʼəmtə nʼihi͡aðɨŋ nʼakələɁ». tuu biði -kəlʼitʼə -mtə nʼi -hi͡aðɨ -ŋ nʼakələ -Ɂ огонь .GEN стрела -EMPH2 -ACC.2SG NEG -INFER -2SG.S взять -CNEG fire .GEN arrow -EMPH2 -ACC.2SG NEG -INFER -2SG.S take -CNEG tuj - bitit -kəlʼitʼə -mtə nʼi -hatu -ŋ nʼakələ -Ɂ огонь -[GEN] стрела -EMPH2 -ACC.2SG NEG -INFER -2SG.S взять -CNEG fire -[GEN] arrow -EMPH2 -ACC.2SG NEG -INFER -2SG.S take -CNEG n -n.case n -cl -n.case-poss v -v.mood -v.pn v -v.cn kou.013 77.368 Ниныбтыˀыа мунунту: «Нинтə хилидеˀ! Ниныбтыˀыа мунунту: «Нинтə хилидеˀ! NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Nʼintə hilʼidʼəɁ! NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Nʼintə hilʼidʼəɁ! Старший брат говорит: «Не бойся! The elder brother says: "Don't be afraid! NʼinɨbtɨɁɨ͡a mununtu: «Nʼintə hilʼidʼəɁ! nʼinɨ -btɨ -Ɂɨ͡a munu -ntu nʼi -ntə hilʼi -dʼə -Ɂ старший.брат -SUPERLAT -AUGM .NOM говорить -PRS .3SG.S NEG -IMP.2SG.O страшный -VBLZ.GS -CNEG elder.brother -SUPERLAT -AUGM .NOM say -PRS .3SG.S NEG -IMP.2SG.O horrible -VBLZ.GS -CNEG nʼinɨ -btə -Ɂa -∅ munu -ntu -∅ nʼi -tə hɨlə -s -Ɂ старший.брат -SUPERLAT -AUGM -[NOM] говорить -PRS -[3SG.S] NEG -IMP.2SG.O страшный -VBLZ.GS -CNEG elder.brother -SUPERLAT -AUGM -[NOM] say -PRS -[3SG.S] NEG -IMP.2SG.O horrible -VBLZ.GS -CNEG n -adj.deriv -n.deriv -n.case v -v.tense -v.pn v -v.mood adj -n.deriv.v -v.cn kou.014 81.084 Кəуйкиа ӈонəнту бӱӱсюӡиˀ». Кəуйкиа ӈонəнту бӱӱсюӡиˀ». Kəujki͡a ŋonəntu büüsʼüðiɁ». Kəujki͡a ŋonəntu büüsʼüðiɁ». Лось сам уйдет». The moose will go away of its own". Kəujki͡a ŋonəntu büüsʼüðiɁ». kəu -jki͡a ŋonə -ntu büü -sʼüði -Ɂ лось -DRV2 .NOM сам -3SG уйти -FUT -3SG.R moose -DRV2 .NOM oneself -3SG go.away -FUT -3SG.R kəu -jka -∅ ŋonə -ntu biu -Ɂsutə -Ɂ лось -DRV2 -[NOM] сам -3SG уйти -FUT -3SG.R moose -DRV2 -[NOM] oneself -3SG go.away -FUT -3SG.R n -deriv -n.case pr -n.poss v -v.tense -v.pn kou.015 83.824 Сыӡырхəбтə кəуйкиа кантуˀиӡə муӈкуˀ дерə. Сыӡырхəбтə кəуйкиа кантуˀиӡə муӈкуˀ дерə. Sɨðɨrhəbtə kəujki͡a kantuɁiðə muŋkuɁ dʼerə. Sɨðɨrhəbtə kəujki͡a kantuɁiðə muŋkuɁ dʼerə. Действительно, лось скрылся в лесу. The moose, indeed, disappeared in the forest". Sɨðɨrhəbtə kəujki͡a kantuɁiðə muŋkuɁ dʼerə. sɨðɨrhəbtə kəu -jki͡a kantu -Ɂi -ðə muŋku -Ɂ dʼerə в.самом.деле лось -DRV2 .NOM скрыться -PF -3SG.R дерево -GEN.PL середина .LATADV really moose -DRV2 .NOM hide -PF -3SG.R tree -GEN.PL middle .LATADV sɨtɨrhəbtə kəu -jka -∅ kantuə -Ɂə -tə muŋku -Ɂ dʼerə - в.самом.деле лось -DRV2 -[NOM] скрыться -PF -3SG.R дерево -GEN.PL середина -[LATADV] really moose -DRV2 -[NOM] hide -PF -3SG.R tree -GEN.PL middle -[LATADV] adv n -deriv -n.case v -v.tense -v.pn n -n.case advn -adv.case kou.016 88.421 Тəндə баӡə хӱəтiˀ нигəтыӡи каӈкəгəльчиˀ качемəˀ. Тəндə баӡə хӱəтiˀ нигəтыӡи каӈкəгəльчиˀ качемəˀ. Təndə baðə hüətiɁ nʼigətɨði kaŋkəgəlʼtʼiɁ katʼəməɁ. Təndə baðə hüətiɁ nʼigətɨði kaŋkəgəlʼtʼiɁ katʼəməɁ. С тех пор его не видели. Since then, it has never shown again. Təndə baðə hüətiɁ nʼigətɨði kaŋkəgəlʼtʼiɁ katʼəməɁ. təndə baðə hüə -tiɁ nʼi -gə -tɨ -ði kaŋkə -gəlʼtʼi -Ɂ katʼəmə -Ɂ тот .GEN суть .LATADV год -LAT.PL NEG -ITER -PRS -3DU.O когда -EMPH2 -GEN.PL увидеть -CNEG that .GEN essence .LATADV year -LAT.PL NEG -ITER -PRS -3DU.O when -EMPH2 -GEN.PL see -CNEG tə - batə - hüə -ntiɁ nʼi -kə -ntu -ti kaŋkə -kəlʼitʼə -Ɂ katʼəmə -Ɂ тот -[GEN] суть -[LATADV] год -LAT.PL NEG -ITER -PRS -3DU.O когда -EMPH2 -GEN.PL увидеть -CNEG that -[GEN] essence -[LATADV] year -LAT.PL NEG -ITER -PRS -3DU.O when -EMPH2 -GEN.PL see -CNEG pr -n.case advn -adv.case n -n.case v -v.deriv -v.tense -v.pn pr -cl -n.case v -v.cn kou.017 92.043 Бəлта. Бəлта. Bəlta. Bəlta. Все. That's all. Bəlta. bəlta все all bəlta все all n